Recensie | ‘Oars wêze’ in Tryatervoorstelling Doarp Europa

Drachten

Machinefabriek Sluis opende de fabrieksdeuren in 1960 en het was op industrieel gebied een eerste aanzet voor naoorlogse industriële vernieuwing.

De veertig jaar werd net niet vol gemaakt want in 1998 ging het bedrijf failliet. Tegenwoordig is het oude fabrieksgebouw in handen van de Stichting Craftwurk die onderdak biedt aan met name culturele ondernemingen. Een geheel eigentijds verschijnsel dus, in een nieuwe tijd eigentijdse avonturen bedenken die passen in de tijd van nu.

Nieuwe betekenis

Het is dan ook niet toevallig dat die oude machinefabriek het decor vormde voor de nieuwe voorstelling van Tryater die de naam Doarp Europa meekreeg. Oude bestemmingen of structuren een nieuwe betekenis geven en dat geldt ook voor het begrip dorp en platteland in een Europa dat als politieke eenheid duidelijk in een crisis verkeert.

Dat verhaal komt in de voorstelling echter niet aan de orde want die richt zich op een theatrale ode aan het dorp ongeacht geografische ligging. Het is een impressionistische zoektocht van de mens naar een plek waar hij of zij zich thuis voelt. ‘It doarp as thús’ wordt in het begin neergezet in een kretologie van karakteristieken waarbij moderniteit en behoudzucht door elkaar worden gehusseld.

Verbinden

Dat geldt welbeschouwd ook voor de personages die al even vluchtig worden neergezet als wandelende of dansende symbolen van een denkrichting of opvatting. Dat levert fraaie scènes op met dans en muziek waarbij met name de zang en muziek een meerwaarde zijn die de emotie raken. De Italiaan Beppe Costa die samen met Aly Bruinsma op een bankje laat zien hoe muziek mensen kan verbinden.

Of het prachtige dansduet met een hoofdrol voor de Poolse Sonia Zwolska met opnieuw muziek die vooral een melancholische sfeer oproepen. Want wie het dorp wil karakteriseren loopt het gevaar te verdwalen in arcadische plaatjes van een vertraagd leven in de geuren van pas gemaaid gras waarbij de mensen zij aan zij een idyllisch, zorgeloos bestaan leiden. Die klif weet Doarp Europa vakkundig te omzeilen door af en toe toch wel de verschillende opvattingen van ‘froeger wie alles better’ en wat er kan gebeuren met je als dorpsbewoner als je de wetten van de dorpsgemeenschap overtreedt. Zoals bijvoorbeeld Marjolein Ley die de liefde in een ander dorp vindt en bij terugkomst het opschrift ‘De hoer is werom’ van haar gevel moet poetsen.

Oars wêzen

‘Ik kies foar myn oars wêzen’, zo zegt Ley die overigens ook nog over een prachtige zangstem beschikt. Een andere keuze moet de zwangere Eva Meijering maken: ‘Wêr moat myn bern grut wurde?’ Dat alles komt voorbij in een flitsende, af en toe hilarische voorstelling die het dorp wil loskoppelen van een bepaalde locatie. Het bewust impressionistische karakter van de personages staat afgeronde levensverhalen in de weg. Maar dat is juist de bedoeling van de voorstelling die af en toe wel erg nadrukkelijk de moderne eigentijdse problemen ietwat oppervlakkig in een eigen kader plaatst of helemaal niet benoemt.

Tryater speelt Dorp Europa de komende tijd in bedrijfsgebouwen en huiskamers door heel Friesland.

Tekst Rynk Bosma