Regina Bijlsma gaat Jim achterna, en dan verder

Drachten

Regina Bijlsma vertrekt op 10 oktober voor een reis naar Barcelona. Daar wil ze op 17 oktober stilstaan bij de vijfde sterfdag van haar zoon Jim.

Jim Sluiter overleed op 17 oktober 2013 in Barcelona. Een kleine week eerder, op 10 oktober, was hij vanuit Drachten vertrokken om als muzikant in zijn bestaan te voorzien. Hij was een jaar eerder ook een poos in Barcelona geweest en kon er prima van leven als straatartiest. ,,Hy libbe as God yn Frankryk, alle dagen feest. Dat woe er no wer'', zegt zijn moeder Regina Bijlsma (45).

Oprit van de A7

Hij werd naar de oprit van de A7 vlak buiten Drachten gebracht en vandaar bereikte Jim, die zich als zanger Just Jim noemde, in twee liftbeurten vlot Parijs. Daar zong hij een lied bij het beroemde graf van Doorszanger Jim Morrisson, naar wie hij vernoemd was. Onderweg, en ook later toen hij Barcelona had bereikt, postte Jim veel foto's en filmpjes op de social media. ,,Ik hie tsjin Jim sein: do moatst dy sels filmje. Hy sette guon dagen wol in oere oan filmkes op Youtube'', zegt Regina Bijlsma.

Op 17 oktober werd het plotseling stil op zijn account. Hij bleek in Barcelona op de Boulevard van een muur te zijn gevallen. Hij kwam terecht op de snelweg die er onderdoor en langs loopt. Daar was hij door een auto overreden. ,,Nuver, mar op dat selde momint haw ik dat field'', vertelt Regina Bijlsma. De bijzondere herinnering staat haar vijf jaar later nog helder voor de geest.

Silhouet

,,It wie de jûns om in oere as alve, ik lei op de bank en joech my del, want myn partner Patrick wie noch op it wurk. Ik lei noch mar krekt en doe skrok ik wekker fan in frjemde dream. Ik seach Jim yn silhouet rinnen by in drokke dyk. Ik seach dy wite râne en ik ha raasd: Jim, Jim, net dwaan, dat is gefaarlik. It folgjende momint wie't as seach ik troch syn eagen en doe't wie't oer. Ik waard echt hielendal beroerd en naar wekker. Pas letter hearde ik dat hy om dy tiid stoarn wie, mar op dat stuit haw ik mysels ynprinte: neat dwaan, dit is angst. Ik ha der fierder ek neat mei dien, mar ik koe dy nachts net sliepe.''

De stilte was vreemd, maar het kwam wel eens vaker voor dat Jim een poosje niets van zich liet horen en dus was de familie in Drachten niet echt ongerust. Tot ze een paar dagen later het gruwelijke bericht uit Barcelona kregen. Bijlsma vloog met Jims' vader, van wie ze gescheiden is, naar Barcelona, om haar zoon te identificeren. Daar kreeg ze nog een klap, want volgens de politie had Jim zichzelf van het leven beroofd.

,,Mar dat leauden wy net. Wy ha ek mei freonen fan him praat en op it plak west fan it ûngefal. It wie in muorke lâns de Boulevard, in soarte fan fiadukt, en dêr ûndertroch rûn de sneldyk. Fan de bopperâne misten op ferskillende plakken stiennen. Sels tink ik dat hy dêrtroch de balâns kwytrekke is. It hat gewoan stomme pech west. En, ek hiel frjemd, noch gjin trije moanne letter is dy muorre hielendal opknapt.''

Swart gat

Meteen na de dood van Jim vertelde Regina Bijlsma al in een artikel in de Drachtster Courant dat ze er een boek over wilde schrijven. De afgelopen vijf jaar stond haar leven echter vooral in het teken van 'overleven', zegt ze zelf. ,,It earste heal jier is elkenien hiel empatysk, dan freegje se noch hoe't it giet, mar dêrnei begjint it pas. Dy earste tiid wurdst echt droegen, dêrnei falst yn in swart gat.''

,,Ik bin freonen kwytrekke, ek minsken dêr't ik it net fan ferwachte hie. In soad minsken doarden hjir net mear te kommen. Ik ha der ek wol raar yn omslein. Op'e Kaden is it in kear finaal misgien en doe bin ik gelokkich goed opfong. Ik bin bliid dat ik hjir yn Drachten sa'n protte minsken om my hinne ha. Mar doe't eefkes letter ek noch myn relaasje knalde mei Patrick haw ik wol oardel jier noadich hân om alles wer in bytsje op'e rails te krijen. En hjir thús rûn it ek net altyd like lekker, mei twa pubers yn hûs.''

Alles helpt in bytsje

,,By Simmerdeis kaam in man op my ôf, dy't syn ekskuzes oanbea. Hy sei: 'ik haw in raar byld fan dy hân en dy feroardiele. En dat wie net terjochte'. In protte minsken begripe my net, en dat snap ik ek wol, want ast it sels net meimakke hast, is it ek net te begripen. Rouw giet yn fasen en op in stuit haw ik help socht fan in psycholooch.''

,,Ik haw ek yoga dien, ademhalingsoefeningen. Dat pak ik no ek wer op, want it helpt echt. Alles helpt in bytsje, mar kinst soms ek flink weromfalle. En moatst der dochs allinnich trochhinne. Ik ha ek hiel lang hân as ik troch Drachten fytste dat ik oeral Jim seach. Dan tocht ik: ik moat hjir wei! Ast in bern ferliest, rekkest ek in part fan dysels kwyt, it libben ferliest syn gouden rântsje.''

Knop om

Vijf jaar gingen voorbij en nu staat Bijlsma op het punt om de reis van Jim zelf te maken. Het wordt niet een afsluiting, zegt ze, want de dood van haar zoon zal haar hele leven mee blijven bepalen. ,,By de dea fan Jim is der in knop omgien. Jim is út it libben rekke, mar ik ek. No is it tiid om dy knop werom te setten.'' Daarom is de reis voor haar een symbolische herstart, waarin verschillende lijnen uit de afgelopen vijf jaar bij elkaar komen. Want er is veel gebeurd sinds 17 oktober 2013.

Een grote ommekeer was vorig jaar zomer haar deelname aan het SBS6-programma Moord of Zelfmoord, van Kees van der Spek. Daarin kreeg ze definitief te horen van de politie van Barcelona dat de dood van Jim geen zelfmoord was, zoals vanaf het begin door de Spaanse autoriteiten was gesteld, maar een stom ongeluk. ,,Dat hat in hiel belangryk momint west, doe foel der echt in lêst fan ús ôf.''

Een ander bepalend moment was in 2016 de dood van haar vriend Patrick, die een maand na de crematie van Jim de relatie had beëindigd. Ze hadden net weer wat contact, toen hij zich tijdens een psychose van het leven beroofde. ,,Doe't Patrick út it libben stapt is, haw ik op advys fan in freon echt op de Ierske manier rouwt. Janke, sûpe, raze, alles mei, fjirtjin dagen lang. En dêrnei moatst fierder. Ik ha my der echt oan oerjûn.''

Brechje

Gaandeweg vormde zich de afgelopen jaren haar plan voor de tocht die ze in oktober gaat maken. Een pelgrimstocht, een queeste, noemt ze het ook wel. Een belangrijke rol in die ontwikkeling speelde het typetje Brechje Vlechje. Het is een rol die ze lang geleden al bedacht, toen ze nog meespeelde in dinershows. Al improviserend ontstond Brechje, toen nog Harmke geheten, als een ingetogen meisje, dat onverwacht venijnig uit de hoek kon komen.

Het typetje kwam voor het eerst weer tot leven op de eerste Samenloop voor Hoop in Drachten in 2015. Voor Smelne FM maakte ze daar verslagen en nam ze verhalen op van deelnemers. ,,Dat waard live útstjoerd, ik haw it sels noait werom heard.'' Brechje speelde later ook de rol van vloggende reporter bij Simmerdeis, bij de intochten van Sinterklaas en de eerste Drachten in Stijl, toen nog Prachtig Drachten geheten.

Kommer en kwel

,,As bern woe ik al artyst wurde, it toaniel op. Ik ha dat as famke ek tsjin ús mem sein, mar dy warskôge my. Sy lêsde de blêden en sei: it artystebestean is kommer en kwel. No, dy haw ik no wol genôch hân. Ik ha trije bern en alle trije binne se fan in oare heit. Mar ik hie wol alle kearen de selde froedfrou, sis ik der altyd by.''

Brechje Vlechje is begonnen als een sneu typetje, een bleu meisje, maar de afgelopen jaren heeft ze zich ontwikkeld. ,,Se is groeid. Dat hat echt in therapy west. Ik koe my achter Brechje ferstopje, want mei in prúk op en in gek pakje oan meist gewoan alles sizze. Op Brechje siet gjin rem. Ik hie it noait as my sels dwaan kinnen, dêrfoar hie ik tefolle bagaazje, dat wie te konfrontearjend. Tagelyk sit der fansels wol in hiele protte fan mysels yn.''

Twalingsuster

,,Ik neamde Brechje myn twalingsuster. Ik bin ek ien fan in twaling, mar dêr bin ik pas letter achterkaam. Us mem moast nei myn geboarte daliks nei it sikehûs, want it kaam net goed. Mar wat der wie, dat seinen se net. En dêr fregen jo yn dy tiid ek net nei. Doe't ik har letter, nei in bepaalde erfaring, frege oft der miskien in twadde poppe west hat, dy't tidens de swangerskip weirekke is, wie't krekt of foel ek foar har de puzzel ynienen yn mekoar. Jawis, sei se, dat hat it fansels west!''

,,Mei Brechje woe ik útsykje hoefier as ik komme koe mei ien typke. Ik ha der sels in kear oer praat mei Tineke Schouten. De flechten binne pas ôfgien doe't Willem Wâldpyk my frege om side-kick te wurden yn syn radioprogramma op Omrop Fryslân. Mar, sei er der by, dan as Regina, net as Brechje. Want wat Brechje kin, kin Regina ek, mar dan better. Dat hat my in protte fertrouwen jûn.''

Skûtsjesilen

Een ander element dat haar vormde de afgelopen vier jaar waren de vlogs over het skûtsjesilen, in 2016 als Brechje Vlechje, dit jaar als Regina Bijlsma. Het bleek een onverwacht heftige ervaring. ,,It skûtsjesilen brocht my werom nei myn jeugd. Ik gie der altyd hinne mei myn pake, dêr't ik faak útfanhûze.''

,,Ik bin geboaren yn de Noordoostpolder, dêrom neam ik mysels ek wolris poldermodel, mar myn beide âlders kamen út Fryslân. Tsjin mekoar praten se Frysk, mei ús Hollânsk. Mar pake en beppe wennen yn Wyns en dy praten wol Frysk mei my. Beppe is dit jier stoarn. Ik haw dêr oant myn tolfde alle fakânsjes útfanhûze. Fan harren haw ik de leafde foar it Frysk en foar Fryslân skipe. Sy namen my mei nei it skûtsjesilen en nei de feemerk. En by dat skûtsjesilen kaam dat allegear wer boppe. Ik ha der tolve dagen achteroan reizige, ek om te sjen oft ik dat allinnich koe, en ik ha der sokke moaie dingen meimakke. As dat dan slagget, dat fielt sa goed.''

Schilderen

Bijlsma heeft de afgelopen jaren veel geschreven, omdat ze al vanaf het begin het idee had dat er een boek moest komen. ,,Mar ik kaam der net út. As ik siet te skriuwen hie ik wol faak it gefoel dat Jim en Patrick foar my oer sieten.'' Daarnaast maakte ze schilderijen en dat werkt ook therapeutisch, vertelt ze. Elk schilderij vertelt een verhaal. ,,It jout oan wêr't ik op dat stuit stean en ik kin dêryn foarút sjen.''

Het laatste draadje in de kabel die Regina Bijlsma de afgelopen jaren voor zichzelf heeft gevlochten om zich aan op te trekken zijn de gesprekken, met een vrouw tijdens de laatste fase van haar leven en met een moeder, die ook een zoon heeft verloren. Voor de eerste werkte ze drie dagen in de week tussen eind oktober en haar overlijden in februari. ,,Sy gie hinne dêr't ik wêze woe, dat wienen hiel yntieme gesprekken.''

Gezelschap

Op 5 oktober vertrekt Regina Bijlsma naar Barcelona, in gezelschap van Sara Söteman, die ze heeft ontmoet bij het programma van Willem Wâldpyk. ,,It klikte daliks. Sy hat yn har libben alles dien wat ik sels graach dwaan wold hie. De basis foar ús relaasje is de leafde foar Fryslân en de natuer, dy't ik fan ús pake en beppe meikrigen ha.'' Onderweg wil ze samen met Sara Söterman vloggen en filmen voor Facebook, Youtube en haar eigen site www.gewoonregina.nl. Ook zijn er plannen voor een documentaire.

Op 17 oktober wil ze op de Boulevard van Barcelona Jim gedenken en er net als hij muziek maken. ,,Ik hoopje dat ik dêr ek freonen fan Jim treffe kin, dêr ha wy noch wol kontakt mei. Ik ha foar de reis in hiele route pland en in draaiboek makke, mar ik lit ek in protte iepen. Ik lit dat mar bepale troch it lot. Ik meitsje my dêr ek gjin soargen oer, want it komt sa't it komt.''

Auto van 1994

Regina wilde eerst liften, net als Jim, maar besloot de reis in haar eigen auto te maken, een oude Peugeot, die ze van Patrick had gekregen. ,,Dy auto is fan 1994, it selde jier dat Jim geboaren is. Doe't ik dy auto krige, hie ik echt in gefoel fan frijheid oer my. Ik sei tsjin Jim: wêr sille wy hinne? Barcelona? Jaah, rôp er. Uteinliks binne wy dy middeis yn Bakkefean útkaam.''

Onderweg wil ze een paar mensen bezoeken om hen te bedanken voor de steun. Ook wil ze net als Jim muziek maken en mensen entertainen. Dat heeft ze lang geleden ook gedaan met de band Nuis, waarmee ze zelfs heeft deelgenomen aan de Kleine Prijs van Friesland. ,,Wy seinen altyd: spylje dy de blierren op de fingers en de pet fol. Dat boadskip haw ik ek altyd meijûn oan Jim en oan myn oare soan Jordy.''

Ze wil net als Jim ook naar het graf van Jim Morrisson, waar ze als meisje van zestien zichzelf voornam om haar eerste zoon naar hem te vernoemen. Op hetzelfde kerkhof wil ze ook gaan kijken bij het graf van Edith Piaff. ,,Jim en ik fielden ús beide mei har ferbûn. Sy hat it yn har libben net maklik hân en hat ek in bern ferlern.''

Op de planken

Het wordt de laatste keer dat ze in de publiciteit Jim zal herdenken op zijn sterfdag. Daarna wil ze haar eigen leven weer oppakken, stelt ze beslist. Want de reis eindigt niet in Barcelona, maar moet haar uiteindelijk op de planken van De Lawei brengen. ,,Ik wol dat gouden rântsje wer om myn libben skilderje. Ik sil my earst in skoftsje stil hâlde, want ik wol dochs dat boek ôfmeitsje en it raamwurk foar in theaterprogramma.''

De tocht heeft voor Bijlsma vooral een spirituele waarde. Ze heeft het gevoel dat ze nu alles van bovenaf kan bekijken. ,,En ik kin alles mei mekoar ferbine. Nei Jim syn dea haw ik yn The Passion west, yn Grins. Dêr is in pear kear in sin fan Jim herhelle: Liefde is een staat van zijn. Op syn fisitekaartsje stie: Ik ben, ben je mee? Ik doch 80 persint op yntuysje, mar ik ha sterk it gefoel dat ik steund en stjoerd wurd.''