Tesselschade-Arbeid Adelt Friesland

BEETSTERZWAAG

De eerste Nederlandse vrouwenvereniging Tesselschade-Arbeid Adelt (TAA) is nog springlevend met zo'n 7000 leden en 29 afdelingen verspreid over het hele land. De vereniging wordt uitsluitend gerund door vrijwilligers zonder enige vorm van subsidie.

Op 13 en 14 april strijkt TAA Friesland neer in Beetsterzwaag bij Galerie Van Harinxma, voor het houden van een voorjaarsverkoop. De opbrengst hiervan komt te goede aan vrouwen die economisch zelfstandig willen worden, maar door omstandigheden hun opleiding zelf niet kunnen bekostigen. Daarnaast biedt TAA vrouwen de mogelijkheid om handgemaakte artikelen te vervaardigen, die zonder winstoogmerk worden verkocht. Ook bevordert zij dat handwerktechnieken worden bewaard.

Revolutionair

Op 17 oktober 1871 richtte Betsy Perk (1833-1906) de Algemeen Nederlandsche Vrouwenvereeniging 'Arbeid Adelt' op. Het doel ervan was voor die tijd revolutionair. Betsy wilde vrouwen uit de midden- en hogere klassen de gelegenheid geven om voor geld te werken. Destijds werd een zogeheten 'beschaafde vrouw' geacht haar leven te besteden aan een echtgenoot en het moederschap. Trouwde zij niet, dan wachtten haar andere zorgtaken of een eeuwigheid vol lief pianospelen.

In de statuten stond: ‘De Algemeene Nederlandsche Vrouwen-Vereeniging “Arbeid Adelt” stelt zich ten doel op allerlei wijze den arbeidszin onder de vrouwen aan te kweeken, lust tot het beoefenen van Nijverheid en Kunst op te wekken, om, naast den zegen die elken arbeid kroont, sluimerende talenten wakker te schudden, zoowel bij de bemiddelde als bij de onbemiddelde vrouw, ten einde der eerste, vooral in ongehuwden staat, langzamerhand een werkkring te ontsluiten overeenkomstig haar aanleg, en de laatste behulpzaam te zijn om in eigen onderhoud te voorzien’.

Afsplitsing

Dankzij Perks inzet werd op 7 december 1871 in Delft een verkooptentoonstelling gehouden van handwerk. En, heel bijzonder: de namen van de maaksters stonden bij het werk vermeld. Dit betekende een dappere 'coming out' voor deze vrouwen, die openlijk toegaven geld te willen verdienen. De tentoonstelling werd een groot succes. De kranten stonden er vol van. Dit leidde echter na een felle discussie binnen de vereniging tot een afsplitsing van de afdeling ‘Tesselschade’, waarbij beschaafde vrouwen handwerk konden verkopen zonder hun naam bekend te maken. Jarenlang werkten de beide verenigingen naast elkaar met min of meer dezelfde doelstelling. In 1953 fuseerden ze tot Tesselschade-Arbeid Adelt. De tijdgeest was in de loop der jaren veranderd.

TAA heeft door de jaren heen altijd wel iets met het vorstenhuis gehad. Zo werden de kussens in de gouden koets voor de inhuldiging van Koningin Wilhelmina door handwerksters van TAA geborduurd. In 1937 schonk Arbeid Adelt bij het huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernard de knielkussens, waarop het bruidspaar tijdens de kerkelijke inzegening zou neerknielen. Koningin Wilhelmina was beschermvrouwe en alle prinsjes en prinsesjes kregen van TAA de populaire slaaphaas cadeau, nog steeds het best verkochte artikel. In 1915 hebben 60 vrouwen van TAA 4214 sokken gebreid voor leger en marine.

Herintreders

Marja van Veen, bestuurslid van TAA Friesland houdt zich onder andere bezig met de vrouwen die een aanvraag voor studiefinanciering indienen bij het Betsy Perk-Opleidingsfonds (BPO), een onderdeel van de landelijke vereniging. ,,De vrouwen die hiervoor in aanmerking komen zijn niet alleen reguliere studenten, maar ook herintreders. Het zijn altijd vrouwen die om uiteenlopende redenen hun studie niet zelf kunnen bekostigen en niet of onvoldoende in aanmerking komen voor studiefinanciering. Er zijn wel een aantal voorwaarden. Zo moet het een erkende opleiding zijn die kansen biedt op een baan.

De motivatie en behaalde studieresultaten zijn erg belangrijk. Via de landelijke website, hbo-opleidingen, gemeenten en sociale wijkteams komen de aanmeldingen binnen. In Friesland ondersteunt het BPO momenteel 10 vrouwen. Landelijk gezien zijn dat er jaarlijks 120 tot 135. Zo hebben we een vrouw kunnen helpen die dankzij het fonds het derde en vierde studiejaar aan de Foto Academie in Amsterdam heeft kunnen volgen. Zij heeft in 2012 haar diploma behaald en is inmiddels een succesvol kunstfotograaf, met exposities in binnen- en buitenland.’’ www.jennyboot.nl.

En ook ondersteunde TAA een jonge vrouw (28 jaar, alleenstaand, 1 kind) die een turbulente jeugd achter de rug heeft en bij Fier Fryslân terecht kwam als slachtoffer van eerwraak. Zij heeft op een bepaald moment de knop kunnen omdraaien en is gestart op het laagste MBO-niveau en kon uiteindelijk in 2017 met de HBO Maatschappelijk werk en dienstverlening starten waar ze de propedeuse van heeft gehaald. Ze hoopt met steun van het BPO haar tweede studiejaar te kunnen ingaan.

Nog een succes verhaal betreft een alleenstaande vrouw van 46 jaar met 1 kind. Zij kreeg een aantal jaren geleden een gehoorstoornis, waardoor ze haar werk niet meer kon uitoefenen en afhankelijk werd van een uitkering. Met financiële steun van het BPO fonds heeft zij haar diploma MBO Maatschappelijke Zorg gehaald. Vrouwen die ook hiervan gebruik willen maken kunnen de aanvraagprocedure vinden op de website of contact opnemen met een TAA-afdeling in hun omgeving.

Afkalving

Net als veel andere organisaties kampt TAA ook met een afkalving van het aantal leden. ,,Het grootste deel is 60+ en de jongeren van nu willen zich niet meer binden of alleen projectmatig bezig zijn. We zitten op dit moment te springen om vrijwilligsters die de organisatie van de handwerk-kant op zich willen nemen. De meeste handwerksters zijn op leeftijd. Hoe zal dat over 10 jaar zijn?’’

,,TAA Friesland is vooral gespecialiseerd in borduurwerk van hoogwaardige kwaliteit. Daarnaast verkopen wij baby- en kinderkleding, speelgoed, handdoeken, keramiek, tuinartikelen, diverse kleine cadeauartikelen en wenskaarten. In het voor- en najaar houden we een verkoop op een aantrekkelijke locatie in Friesland. Een aantal jaren eerder waren we ook in Beetsterzwaag te gast bij beeldhouwster Eja Siepman en de 140-jarige jubileumviering in 2011 vond plaats in museum Belvédère, waarbij we veel publiciteit kregen. De verkopen worden heel goed bezocht. In Bolsward is ook een vast verkooppunt, waar men op afspraak terecht kan.”

Bescheiden

De vereniging beschikt over een fraai boek: ‘Toekomst door traditie, 125 jaar Tesselschade-Arbeid Adelt’, geschreven door Vilan van de Loo. Hierin wordt aangegeven dat de TAA kampt met een wat oubollige, ouderwetse beeldvorming. Volgens de schrijfster komt deze vooral voort uit de bescheiden opstelling die de TAA vanaf haar begin al heeft. De vereniging heeft in het verleden niet echt uitgedragen dat zij voor een behoorlijke groep vrouwen echt een verschil maakte. Met de ingeslagen weg van openheid, communicatie en pr is men de goede weg ingeslagen, die helpt in de modernisering van de vereniging zonder de traditie van het handwerken te verloochenen.

De TAA houdt haar voorjaarsverkoop van onder andere borduurwerk, speelgoed, keramiek en tuinartikelen, authentieke artikelen van hoogwaardige kwaliteit bij Galerie Van Harinxma, Van Harinxmaweg4 in Beetsterzwaag op vrijdag 13 april van 13.00 – 16.00 uur en zaterdag 14 april van 11.00 – 15.00 uur.

Voor meer informatie: www.tesselschade-arbeidadelt.nl of friesland@tesselschade-arbeidadelt.nl