Drachten krijgt er 24 nieuwe woonwagenplaatsen bij

DRACHTEN

Smallingerland krijgt er 24 nieuwe woonwagenplaatsen bij, verdeeld over vier of vijf nieuwe veldjes in Drachten. Er wordt nog druk gezocht naar geschikte plaatsen, maar Annie Mirosch verwacht wel tegenstand.

Tekst en foto's Fokke Wester  De uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen verkeert nog in de verkenningsfase, zegt Annie Mirosch, woordvoerster van de Drachtster Roma. Daarom kan ze er niet te veel over zeggen. De huidige standplaatsen zijn in gebruik sinds 1995, toen het woonwagenkamp bij Drachtstercompagnie werd opgeheven en de dertig staanplaatsen werden verdeeld over vijf kleinere kampen in Drachten. ,,Dat was wel een traumatische gebeurtenis, die versnippering. Het is voor ons juist heel belangrijk dat wij bij elkaar kunnen leven. Woonwagenbewoners vormen een hechte gemeenschap, die altijd voor elkaar klaarstaat. Je hoeft nooit te vragen of iemand op je kinderen wil passen, dat gebeurt automatisch. We hebben nu bij de gemeente aangegeven dat we wel kunnen leven met een aantal nieuwe kleinere locaties, als ze bij de invulling van die kampjes maar rekening houden met familiebanden.'' Stuk ruimer Bij de verhuizing naar de vijf kleinere kampen in Drachten zijn er indertijd zeven standplaatsen bijgekomen, maar de afgelopen jaren zijn er al weer drie verdwenen. ,,Dat komt omdat een aantal plaatsen is samengevoegd tot een grotere plek, en op de Baalder is vorig jaar een standplaats opgeofferd vanwege de brandveiligheid. Daar was het ook wel heel krap. De Baalder is bepaald niet kindvriendelijk, het is er benauwd en er is helemaal geen groen. Een probleem is natuurlijk ook dat de woonwagens de laatste jaren steeds groter worden, terwijl de standplaatsen niet zijn aangepast. De nieuwe plaatsen moeten dan ook een stuk ruimer zijn.'' Een inventarisatie van de wensen van de bewoners en onderzoek door deskundigen leverde op dat het aantal woonwagenplaatsen in Drachten eigenlijk verdubbeld zou moeten worden. Wethouder Jos van der Horst gaat er voorlopig van uit dat er 24 nieuwe standplaatsen bij kunnen komen, verspreid over vier of vijf kleinere kampjes. Ook hij onderschrijft de noodzaak om in te grijpen. ,,Er is al twintig jaar helemaal niets aan gedaan, dus het wordt ook wel een keer tijd.'' Uitsterven Het Nederlandse beleid is er tot nu op gericht geweest om het wonen in woonwagens langzaam te laten uitsterven. ,,Dat begon met het verbod om te reizen, daarna werden de grote kampen ingeruild voor meerdere kleintjes om de families uit elkaar te halen en nu is er voor heel veel jonge mensen gewoon geen plaats meer'', legt Mirosch uit. De Ombudsman heeft deze maand nog stelling genomen tegen dit beleid. Volgens hem is het niet alleen een bedreiging van de culturele identiteit van de Roma, maar zijn er ook mensenrechten in het geding. De Ombudsman pleit er bij gemeenten en het Rijk dan ook voor om apart beleid op te zetten en andere regels te laten gelden bij de huisvesting van Roma. De gemeente Smallingerland heeft eerder al aangegeven het behoud van de woonwagencultuur belangrijk te vinden. De afgelopen periode hebben diverse betrokken partijen afspraken gemaakt over de samenwerking en de stappen die gezet moeten worden om een uitbreiding van het aantal standplaatsen mogelijk te maken. Ook zijn gesprekken gevoerd met alle bewoners die graag een nieuwe standplaats willen hebben. De komende maanden wordt gewerkt aan een plan voor de uitbreiding, met cijfers over hoeveel nieuwe plaatsen er nodig zijn, hoe die nieuwe plaatsen er uit moeten zien, en waar mogelijkheden zijn om kleinschalige locaties in een wijk mogelijk te maken. Conceptplan Deze zomer moet het conceptplan klaar zijn. Zodra duidelijk is welke mogelijke locaties in beeld zijn, gaat de gemeente daarover in gesprek met toekomstige bewoners, maar ook met de huidige omwonenden. Uiteindelijk wordt er een voorstel voorgelegd aan de gemeenteraad van Smallingerland en het bestuur van WoonFriesland. ,,Het zal wel lastig worden'', zegt Van der Horst. ,,Zoveel grote open ruimten zijn er niet meer in Drachten.'' ,,Ik verwacht wel dat er opstand zal komen'', zegt Mirosch. ,,Wij krijgen nog heel wat voor de boeg. Twintig jaar geleden ging het al niet makkelijk, maar ondertussen zijn de mensen veel prikkelbaarder geworden. Het is vooral belangrijk dat we met elkaar in gesprek gaan. Wat wel in ons voordeel spreekt is de goede verstandhouding die er tegenwoordig is tussen de kampen en de omgeving. Er is gewoon overal een goede relatie met de buurtbewoners.'' Reserveren Die 24 plaatsen die de wethouder noemt zouden voorlopig genoeg moeten zijn, vindt Mirosch. ,,Maar er zijn op dit moment veel jongeren van 15, 16 jaar. Voor die groep moet je nu ook al vast grond reserveren. Het probleem is dat een woonwagen eigendom is, maar een standplaats wordt gehuurd. Dus ik kan die plek niet zomaar overdoen aan een kind of een ander familielid.'' De woonwagenstandplaatsen zijn belangrijk voor de Roma en Sinti-gemeenschap in Drachten, zegt Mirosch. ,,Dat is voor een buitenstaander misschien niet altijd makkelijk te begrijpen, want sommige Roma wonen al sinds 1995 op dezelfde plek en een aantal woonwagens ziet er intussen uit als een gewoon huis, soms zelfs met twee verdiepingen. Maar het blijven woonwagens, ze zijn demontabel en onder elk huis zitten nog altijd wielen. En juist die wielen zijn voor ons het symbool dat we nog altijd weg kunnen. Het is het enige wat nog over is van onze cultuur.'' Buitenleven ,,Voor woonwagenbewoners is vooral het buitenleven belangrijk, samen koken, samen eten. Wij organiseren zoiets niet vooraf, dat ontstaat spontaan. Wij koken ook nooit in kleine pannetjes, er is altijd genoeg eten voor onverwachte gasten. Dat echte vrije gevoel van vroeger, die saamhorigheid, dat is er bijna niet meer. Maar dat geldt ook voor de gewone samenleving, daar zijn mensen ook steeds meer op zichzelf gericht en minder betrokken op anderen.'' Zelf woont Mirosch (45) sinds enkele jaren in een gewoon huis, omdat haar echtgenoot in het kamp aan de Baalder geen mogelijkheden had om zijn bedrijf uit te breiden. Ze blijft tussen de burgers wonen tot haar 26-jarige zoon een eigen standplaats kan krijgen. ,,En dan pak ik ook mijn biezen. Tot 1996 hebben wij gereisd, dan waren wij de hele zomer weg. Dat heeft geduurd tot mijn oudste kind naar school moest. Maar dat reizen zit er nog heel sterk in, dat is een soort heimwee. En er is ook nog wel een groep die rondtrekt. Mijn kinderen zien hun opa en oma ook nog steeds reizen. Die hebben alleen in de winter een vaste plek.'' Bewijzen Naar verwachting zullen de nieuwe standplaatsen nog voor het eind van 2018 in gebruik kunnen worden genomen. Of Annie Mirosch dan nog woordvoerster is van de Drachtster Roma valt te bezien. ,,Ik ben me aan het terugtrekken. Ik heb de laatste jaren ervaren als heel zwaar, dus ik wil graag wat meer naar de achtergrond. Wij moeten constant vechten voor erkenning en ik heb het gevoel dat wij ons steeds zo moeten bewijzen.'' ,,Bovendien kun je het verleden niet uitwissen. Vorige week was het weer 16 mei. Dat was in de oorlog de dag van de grote razzia, waarbij alle zigeuners binnen een dag in 1944 zijn opgepakt en afgevoerd. Mijn opa was een van de weinigen die kon ontkomen, maar hij heeft zijn hele leven niet weer zijn eigen taal, het Roma durven spreken. Maar buitenstaanders houden geen rekening met die dag, die begrijpen niet dat je je dan naar kunt voelen. Dat is ook een van de redenen dat wij hebben besloten om onze grote caravan in te ruilen voor een nog grotere en ons oude leven weer op te pakken.'' Lees ook: Smelne’s Erfskip wil ook Stroffelstiennen voor vermoorde Drachtster Roma Meer woonwagenstandplaatsen in Smallingerland

Auteur

Fokke Wester