Oud-strijders houden eerste maandelijkse Veteranencafé in Scooters

DRACHTEN

In Café Scooters wordt zaterdag 20 mei van drie tot zes uur 's middags het eerste Veteranencafé gehouden. Voortaan kunnen oud-soldaten er elke derde zaterdag van de maand terecht.

Het Veteranencafé wordt gehouden op initiatief van enkele oud-militairen uit Drachten. Zij kregen van de eigenaren van Café Scooters de beschikking over de ruimte en zoeken nu de publiciteit om zoveel mogelijk veteranen te bereiken. Iedere oud-militair die gediend heeft in Europa en andere werelddelen is welkom, zegt Frans Middelkamp, een van de initiatiefnemers. Hoeveel veteranen er precies in deze regio zijn weet hij niet, maar hij schat toch wel een paar honderd. ,,Hoeveel er zullen komen weten we niet, het kunnen er acht zijn, maar ook honderd. Aanmelden hoeft niet, ze mogen zo langskomen'', zegt de Drachtster, die zelf in 1961/'62 ruim vijftien maanden lang diende in Nederlands Nieuw Guinea. Meines Nederland kent een lange historie van uitzendingen van militairen, bijvoorbeeld naar Nederlands Indië, Korea, Nieuw-Guinea, Libanon en in de laatste decennia vele missies op de Balkan, in Afghanistan en het Afrikaanse Mali. Het Veteranenplatform bestaat echter nog niet zo heel lang in Nederland, in andere landen waren al veel eerder organisaties actief voor oud-strijders. Pas in 2005 werd de eerste Nederlandse Veteranendag gehouden, in 2012 is de Veteranenwet aangenomen en in 2014 werd de zorgplicht voor veteranen vastgesteld. Grote voorvechter voor een betere zorg voor veteranen was luitenant-generaal b.d. Ted Meines, die vorig jaar december op 95-jarige leeftijd overleed. ,,Aan hem hebben de veteranen veel te danken'', zegt Middelkamp. ,,Ik heb Meines enkele keren ontmoet en zijn toespraken gehoord. Hij pleitte altijd voor het bezoeken van reünies en het openen van veteranencafés in den lande. Houd elkaar vast, hield hij ons voor. En uit de cafés die er nu al zijn in Nederland blijkt dat de behoefte groot is. Veel mensen krijgen van zulke bezoeken weer de nodige energie en daar doen wij het ook voor.'' Tic In het Veteranencafé valt het leeftijdsverschil weg, zegt Middelkamp, omdat een veteraan in Korea in de jaren vijftig in feite het zelfde heeft ervaren als iemand die pas terug is uit Mali. ,,Weet je, je hoeft elkaar gewoon niets uit te leggen. Iemand die als negentienjarige maandenlang onder druk staat, die bang is en die dingen ziet die iemand van die leeftijd niet zou moeten zien, die krijgt daar een tic van mee. En dat is soms een kwestie van seconden, als je bijvoorbeeld een maat ziet sneuvelen. Dan kruipt die angst in je en dat kan al voldoende zijn voor een heel leven van ellende. Je bent als mens gewoon heel kwetsbaar.'' Het kan een jaar duren, het kan veertig jaar duren, maar op een gegeven moment komt het allemaal terug, zegt Middelkamp. ,,Ik zelf dacht er nooit aan, veel te druk met werk en gezin, tot ik in 2001, dus 38 jaar na dato, weer in contact kwam met iemand uit die tijd. Toen pas ben ik de oude fotoboeken gaan opzoeken en sinds die tijd is het eigenlijk geen moment meer uit mijn gedachten geweest. Ik ben daar in nieuw Guinea ook schijtendbenauwd geweest, je hoeft daar echt geen stoere verhalen over te hebben. Ik denk er elke dag aan, maar ik heb de mazzel dat ik er niet zoveel last van heb, ik kan er wel mee leven. Maar elk mens maakt zijn eigen bed op. Ik ken er ook die al jaren sukkelen en ik weet van dienstmaten die vlak nadat ze terugkwamen zelfmoord pleegden.'' Voetbal Middelkamp verwacht niet dat iedereen in het café honderduit gaat vertellen over zijn diensttijd, voor het zelfde geld wordt er alleen maar over voetbal gesproken. ,,Ik hoef de verhalen ook niet te horen. Ik weet wel wat de ander gevoeld heeft, daar hoef je het niet eens over te hebben. Elkaar tegenkomen en zien, dat is al voldoende.'' Er is al veel verbeterd in de opvang van veteranen, merkt Middelkamp. ,,Vroeger werden de vele duizenden manschappen die terugkwamen van hun missie maar al te vaak aan hun lot overgelaten. Zij moesten het allemaal zelf maar uitzoeken, met alle gevolgen en ontsporingen van dien. Gelukkig is dit nu wel een stuk beter geregeld. Nu is er goede opvang en zijn er faciliteiten geregeld in Doorn voor ex-militairen die in psychische nood verkeren. En dat is nodig ook, want Doorn zit boordevol.'' ,,Wij moesten indertijd onze eigen boontjes doppen en zelf ons kruisje aanvragen, nu is er eindelijk erkenning. Maar zo'n medaille telt niet, als je zelf het gevoel hebt dat je mensen in de steek hebt gelaten, zoals de militairen in de jaren negentig in Srebrenica en wij ook in Guinea. Die jongens uit Joegoslavië werden bij terugkeer zelfs met de nek aangekeken. Als je in Frankrijk zegt dat je veteraan bent, dan gaan mensen voor je staan, dat leeft daar veel sterker. Hier is het meer: zwijgen, niet de stoere jongen uithangen. Maar door er niet over te praten, maak je de problemen juist groter.''

Auteur

Fokke Wester