Anne Woudwijk kan ook tekenen zonder steen

DRACHTEN

Anne Woudwijk viert 11 mei zijn 65-ste verjaardag. Ter gelegenheid daarvan is er in Galerie jan Reinder Adema in Damwâld de hele maand mei een expositie te zien met recente tekeningen en ontwerpen. Volgend voorjaar exposeert Woudwijk in de Grote Kerk in Drachten. Dan wordt ook de documentaire over de kunstenaar gepresenteerd.

Tekst Fokke Wester Anne Woudwijk is begonnen aan een nieuwe fase in zijn kunstenaarsbestaan: hij tekent weer naar de werkelijkheid en in kleur. Daarmee bewandelt hij het omgekeerde pad, want vroeger maakte hij eerst een tekening, waarna hij die steeds verder abstraheerde tot er een symbolische afbeelding ontstond. ,,Dat kaam fansels ek omdat ik yn stien wurke. Dan moatst heldere, sluten figueren ha.'' Het naar de natuur tekenen is ook wel een beetje zelfbescherming, vertelt hij, want zodra hij naar een schematische tekening toewerkt, ontstaat het gevoel dat het een ontwerp is en dat het 'dus' ook nog in steen uitgewerkt moet worden. Pijnstillers En dat is de laatste jaren een probleem voor de kunstenaar, die in het verleden naam maakte met kolossale stenen beelden. Met al dat hakken in steen heeft Woudwijk echter wel zijn schouders zodanig vernield dat hij de dag niet meer doorkomt zonder pijnstillers. ,,Mar ik ha der gjin spyt fan. Wy geane noch wolris te riden troch de provinsje en dan komst se wol tsjin. De walfisk by Holwert, Grutte Pier yn Kimswerd, Bintsje yn Sumar en it springende hert by Oranjewâld. En yn Drachten fansels it byld by de Nederlansche Bank, de Pelgrim by Liudger en it anti-Apartheidsbeeld op de Gauke Boelensstrjitte. Elk byld hat in bealch fol wurk west. Dy walfisk allinnich al, dêr haw ik yn in jier tiid wol 20 ton oan stien fan ôfhakt. It wie prachtich om te dwaan en ik ha der myn merkteken foar de takomst mei set, want dat binne wol bylden dy't my fier oerlibje sille. Se kinne noch ieuwen mei. As ik stoffearder wurden wie, hie myn wurk earder fersliten west.'' Hij werkt nog wel in steen, bijvoorbeeld aan de kopjes van de stenen pijpen voor een indianenstam, maar met een licht hamertje en fijne beitels. Zo hakt hij splinters weg om platte vlakken over te houden, die gepolijst worden en zo de afbeelding in zwart/grijs vormen. ,,It is tekenjen yn stien wurden. Wat ljocht wurde moat, hak ik út. Mar ik wurkje no fanút de earmtakke en de pols, mei lytse tikjes. Ik kin dat net sa lang dwaan, in oerke deis, heechút. Ik wol dêrom ek gjin deadlines mear stelle, want dan jei ik mysels wer op. Ik hâld net op fan wurkjen, want ik wol net achter de geraniums sitte, mar ik doch it no wol folle kalmer oan.'' Puzzel Op dit moment werkt Woudwijk aan een beeld voor een particulier uit Emmen, die zijn gezin met vier kinderen in steen verbeeld wilde zien. Woudwijk maakt voor elk gezinslid een afbeelding van hun favoriete vogel, waarmee ze zich vereenzelvigen. Een groot blok steen van 1.70 meter lang is bij de steenhouwerij gezaagd en gebroken in zes delen, die elk een afbeelding krijgen. Zolang de kinderen nog in huis wonen, vormen de zes delen een geheel. ,,As in puzzel passe se mei de rûge brek-rânen yn mekoar, mar as de bern it hûs útgeane, krije se elk har eigen stien mei.'' De komende tijd zal de Drachtster ook beginnen met werken aan het monument voor de melkfabriek van Opeinde. Hij heeft daarvoor een ontwerp gemaakt op een grote scherf natuursteen, die aan het kanaal komt te staan. Aan de straatkant komt een afbeelding van melkbussen. ,,Sa't se froeger ek yn rychjes oan it kanaal stienen. Oan de wetterkant komt dan in skûtsje, sa't dy froeger dêr yn it kanaal leinen. In skerf is in oerbliuwsel, in rest fan wat der net mear is, dat kapot fallen is. Dy stiet foar it fabryk. Wannear't it byld klear wêze sil wit ik net, ik sjoch wol hoe't it komt.'' Bargewurk Woudwijk tekende als jongen al, maar toen hij vanaf zijn eenentwintigste begon met het maken van beelden, tekende hij alleen nog als voorbereiding, als voorstudie. Hij is autodidact, al heeft hij het nog wel ooit een maand lang geprobeerd op de kunstacademie Minerva. ,,Mar ik woe beslist wurkje yn stien en dat hienen se dêr net. Doe bin ik oan'e slach gien by in oannimmer. Ik die foaral de fûneminten, want ik hie doe al yn'e achterholle dat ik grutte bylden meitsje woe, en dy moasten fansels wol stevich stean. Yn feite wie dat myn oplieding. De baas sei: do begjinst moarns om sân oere, mar kinst pas nei hûs as it wurk klear is. It wie bargewurk, altyd yn'e wiete grûn, mar it fertsjinne wol goed. En ik ha der in protte fan leard dêr't ik letter profyt fan hie.'' Hoeveel grote beelden hij precies rondom in de provincie heeft staan weet Woudwijk niet. Zijn favoriet is Grutte Pier fan Kimswert. ,,Dat is tink ik myn bêste, dêr sit ek it measte fan mysels yn. Sels myn eigen holle sit der op. Grutte Pier spruts my ek as persoan ôfgryslik oan. It is by him hiel moai te sjen hoe't omstannichheden de minsken meitsje. Doe't de hearskjende klasse him dwers siet, waard hy in krimineel. Wy kinne goeie minsken wêze, sa lang't ús maatskippij ús dêr de rûmte foar jout. Mar sjochst oan de nazi's wol dat der net iens safolle noadich is om fan in minske in bist te meitsjen, om it minste yn him nei boppen te heljen.'' Escher en Nijntje Een van de laatste grote projecten van Woudwijk was Genesis, een serie van veertig tekeningen gebaseerd op het eerste bijbelboek, over de schepping en de verhalen van aartsvader Abraham. Hij kon ze niet meer in steen uithakken en er was ook niemand die ze wilde kopen. Daarom heeft hij de hele serie geschonken aan Nijkleaster in Jorwert, een nieuw Protestants bezinningscentrum. In de tekeningen is het werk van Escher te herkennen, met de stroken vol in elkaar schuivende figuren, maar ook doen de tekeningen door hun pure eenvoud denken aan Nijntje. ,,Ja, dat is ek sa. Ik haw in protte steun hân oan Nijntje, ik ha hjir de boekjes lizzen en ik mei se graach besjen. Wêr't ik ek graach oer mei binne tattoo's, mei al dy prachtige foarmen. It binne eins in soarte fan mandala's, tekeningen op gefoel en yntuysje makke. Ik tekenje mei stiften en dy kopiear ik dan om se te bewurkjen.'' Anne Woudwijk kan nu accepteren dat de tekening zelf het kunstwerk is. Dat is niet een stap vooruit, zegt hij, of achteruit, maar gewoon een stap. ,,Ik wol net yn in hokje set wurde, ik kin ek bêst nochris in ûntwerp tekenje.'' Hij tekent graag wolven, vertelt hij, omdat het prachtige dieren zijn en omdat ze aan de basis van de menselijke beschaving staan. ,,De wolf is it earste bist dat de minske domestiseard hat. Doe't se de wolf ien kear tam hienen, krigen se sels rêst. Want hy holp by it jeijen en sloech wol oan as der nachts gefaar wie. Dêrnei kamen ek de kij en de hynders.'' Santiago Woudwijk zal voorlopig niet in het veld te vinden zijn met een ezel en tuben verf, zegt hij. ,,Ik ha wol yn'e holle om de reis nei Santiago de Compostella te rinnen of te fytsen, fanút Sint Jacobiparochy, mar dan moat earst myn hûn dea wêze. Ik haw in Sint Bernard en dy is no fiif jier. Se wurde sa'n tsien jier, dus dat duorret noch wol eefkes. Wy hawwe him wolris yn in pensjon hân, mar doe waard er sa strontûnwennich, dat er hielendal net mear ite woe. Ik hâld fan hûnen. Ik kom alle moarnen om fiif oer fan't bêd en dan geane wy om seis oere de doar út om fiif kilometer te rinnen. Njonken ús hûs is in grintpaad en dan doch ik ssst, om de buorlju net wekker te meitsjen. Dan rint er hiel foarsichtich njonken my.'' ,,Mar as er dea is wol ik dy tocht meitsje en dan nim ik wol tekenguod en sa mei. Dan wol ik ûnderweis sketsen meitsjen. Sa haw ik dat yn'e holle. It is krekt as froeger, doe't ik alle dagen nei myn byld fytste om de hiele dei te wurkjen. Dat wie foar my in soarte fan ekspedysje. It moat by my altyd grut en it moat lang duorje.'' Woudwijk heeft over erkenning nooit te klagen gehad, daarvan getuigen wel de mappen vol krantenknipsels en boeken over zijn werk. It ferhaal ,,It is moai dat se't moai fûnen, mar hie net ien it moai fûn, dan hie ik dit wurk dochs altyd dien. Dat ik myn hiele libben dwaan koe wat ik woe is fansels wol hiel lúks. Dat Anti-apartheidsbyld hat yndertiid wol wat wjerstân oproppen, mar dat kaam om it ferhaal dat ik der by hie. Fan it byld sels is net in minske oait lulk wurden. It is it ferhaal dat it byld makket. Mar dat jildt ek foar minsken. Alle minsken binne gelyk, mar de iene wurdt kening en de oare jiskeman. It ferhaal dat oan de persoan hinget jout syn belang oan. Mar as se dea binne sjochst oan de skedel net mear wa't wa wie. As ik moarn dea gean soe, dan soe ik dochs tefreden wêze. Ik ha altyd dwaan mochten wat yn my opkaam. Ik ha nergens spyt fan, gjin sprút.'' In Galerie Jan Reinder Adema aan de Haadwei 43 in Damwâld is in de maand mei op vrijdag en zaterdag de jubileumtentoonstelling te zien met oude en nieuwe tekeningen en beelden. De Galerie is 's middags van half twee tot vijf uur geopend en op afspraak (0511-424696). Meer informatie op www.janreinderadema.nl

Auteur

Fokke Wester