De mooie eeuw van Eibertje Akkerman

URETERP

Eibertje Akkerman viert donderdag in verzorgingstehuis De Lijte haar honderdste verjaardag. Het maakt haar vrolijk.

Eibertje Akkerman is een blije honderdjarige. Ze ziet en hoort nog goed, leest elke dag de krant en kijkt graag televisie. ,,En mijn verstand is nog goed. Op een paar ongemakken na ben ik zo gezond als een vis. Het leven is niet zo slecht geweest hoor, ups en downs horen nu een keer bij het leven.'' ,,Ja, ik praat Frysk en Nederlânsk troch mekoar, omdat ik sa lang bûten Fryslân wenne ha. Mar ik kin my ek hiel goed rêde yn it Dútsk, Frânsk en Ingelsk. Ik ha ek oeral wol west. Ingelân is in hearlik lân. En Parys ha 'k wol west en de Middellânske Seekust. Op Ibiza ha'k fytst.'' Tante Ep Eibertje Akkerman (Tante Ep noemen de neven en nichten haar) is geboren in Rotsterhaule als derde van zes kinderen in het boerengezin van Sake Akkerman en Jeltje de Boer. ,,Sy wennen mei trije broers op in rychje, elk mei syn eigen buorkerij. Earst omke Nardus, dan omke Broer, dy joech ek muzykles en hie korpsen, en dan kamen wy. Us heit siet ek yn de gemeenteried froeger, fan Skoatterlân. Nee, it wie net in arbeidershúshâlding, waarachtich net. Soms freegje se hjir wat ik froeger dien ha, dan meitsje ik se wiis dat ik skuonpoetser by de soldaten wie, haha.'' Al op jonge leeftijd kreeg Eibertje via een bevriende relatie een betrekking als huishoudelijk hulp in het Gooi, waar men graag Friese meisjes in huis wilde hebben. Later werkte ze in een inrichting in Heemstede. De opleiding voor verpleegster volgde ze in het Academisch Ziekenhuis in Leiden, waar ze haar diploma haalde en later ook nog extra aantekeningen (zoals Kraam). Van daaruit ging zij met een aantal verpleegsters voor de zending in Suriname werken bij leprapatiënten. Dit was erg zwaar en het klimaat beviel ook niet, zodat zij al na een jaar weer terug was in Nederland. Hier werkte ze in verschillende ziekenhuizen en uiteindelijk werd ze particulier verpleegster in Utrecht en later in Zeist. Ze werkte afwisselend bij particulieren en in inrichtingen. ,,Soks koenen se yn Fryslân net, dêr hienen de minsken hjir it jild ek net foar. Mar dat wie prachtich wurk, skitterend.'' Ondernemend De jonge Eibertje was ondernemend en reislustig, dus dit werk paste wel bij haar. Ze was zeer zelfstandig, schilderde en borduurde kunstwerkjes, hield van uitstapjes en reizen en is haar hele leven alleen gebleven. ,,Ik hie wol trouwe kinnen, mar dêr hie ik ferdoary gjin sin yn. Ik ha hiel faak wurke op de kinderôfdieling en dat fûn ik wol skitterend.'' Toen ze ouder werd wilde ze dichter bij haar familie in Friesland wonen en dus zocht ze ongeveer 25 jaar geleden een huis in Beetsterzwaag. Ze genoot er van de mooie omgeving en kon er prachtige fietstochten maken. Ze trok er meestal alleen op uit, nam een boek mee en zat dan een poos in de natuur of in het bos. Tot op hoge leeftijd woonde ze zelfstandig en zonder hulp. In februari 2015 verhuisde ze naar zorgcentrum de Lijte in Ureterp, nadat ze door een val minder mobiel was geworden. Het gedwongen vertrek is pijnlijk, maar ze maakt zich er liever met een grap vanaf. ,,Ik hie alle boeken fan de lêsseal út, dat is dochs wol in reden om te ferhûzjen. Gelokkich ha kennissen hjirûnder wer in boekekast delsetten en dêr bin ik noch net trochhinne.'' Gjin spultsjeman ,,Ik bin gjin spultsjeman, dêr bin'k te imbesyl foar. Ik ha altyd in lêzer west, dat wienen se by ús thús allegear. Dan sieten wy om tafel en dan koest wol in spjelde fallen hearre, want elk siet yn syn eigen lektuer. Echt goeie romans, dat fyn ik moai. Wat ik mar yn'e hannen krij.'' ,,Ik bin no wat gehandicapt, foar it rinnen haw ik dat rekje noadich, dus ik kin net mear allinnich nei de lêsseal. Dat mis ik wol. En konserten. Froeger gie ik faak nei konserten yn Utrecht, doe't ik noch yn Zeist wenne. Klassyk natuerlik, gjin hittepetit, en letter yn Beetstersweach ek wol. Dat haw ik echt fan thús meikrigen. By ús thús hienen wy altyd in oargel. Ja, ik heb van het leven genoten hoor.'' Ze schuift achteruit in haar rolstoel. ,,En ja, dan fine se jo op in bepaald momint op'e grûn en dan is it oer. Ik haw yn it sikehûs lein en hie therapy noadich en doe mocht ik net mear allinnich wenje. Doe bin ik yn'e Lijte kaam. Ik ha der net sels foar koazen, mar it foldocht my hjir bêst, hear. Se passe goed op my en bringe it iten moai op'e tiid. Ik moat allinnich wol sels kôgje, haha. Mar in minsk moat ek net altyd sanikje. As it aanst wer moai waar is sitte wy hjir hearlik bûten yn it sintsje, jawis, moai yn'e Lijte.''

Auteur

Fokke Wester