Opgraving Aardschotel Ureterp kick-off voor project kunst in openbare ruimte

Drachten

Het project Kunst met een Opdracht, kunst en gemeenschap - in Ureterp is gisteren, zaterdag 29 oktober, gestart.

Projectleider Hanneke Heerema en Jacqueline Verhoef van Museum Opsterlân wilden samen met omwonenden onderzoeken of het kunstwerk ‘de aardschotel’ zijn oorspronkelijke functie als kunstwerk weer kan terugkrijgen. De aardschotel wordt al jaren als plantenbak gebruikt. Alle directe omwonenden waren uitgenodigd om te helpen het imposante kunstwerk van Jaap van der Meij uit te graven. Na de opgraving was er een lezing over de kunstenaar gepland en konden omwonenden en betrokkenen met elkaar van gedachten wisselen over wat ze als gemeenschap met het kunstwerk willen. De hovenier die het groen rond De Lijte verzorgt was ter plekke aanwezig en bleef paraat mochten de omwonenden naderhand toch besluiten de aardschotel liever als plantenbak te zien. Omwonenden laten verstek gaan Het liep toch anders dat gepland, en dat legt gelijk het experimentele karakter van dit project – dat naast opgravingen nog veel meer activiteiten omvat – bloot. De omwonenden bleven massaal weg en de belangstelling voor de opgraving was vooral van de pers,  een aantal bij het project betrokken personen en persoonlijk geïnteresseerden. Hoewel de activiteiten van het project Kunst met een Opdracht zich vooral in het Noorden afspelen heeft het project een landelijke scope. Het wordt uitgevoerd onder leiding van Fries Historisch en Letterkundig centrum Tresoar en heeft als hoofddoel te onderzoeken hoe waardering voor kunst in de openbare ruimte ontstaat en het gezamenlijk beheer van kunst in publieke ruimte. Het werk van kunstenaar Jaap van der Meij (1923-1999) wordt bij het project als praktijkcasus gebruikt. In het project participeren vijf Friese musea, de Rijksdienst voor Cultureel erfgoed, de Gerrit Rietveld Academie en de Hanzehogeschool Groningen. Van vuilnisvat naar plantenbak De aardschotel is een van de 61 kunstwerken van Jaap van der Meij die in het Noorden bekend zijn. In 1974 werd het kunstwerk in het kader van de percentageregeling geplaatst bij het destijds nieuw gebouwde verzorgingshuis De Lijte. Vanaf 1951 (de wederopbouwperiode na WOII) was het landelijk beleid dat 1% van de bouwsom besteed werd aan beeldende kunst. Woonzorg Nederland zat achttien jaar geleden wat met het kunstwerk in de maag, het werd vooral als vuilnisbak gebruikt door rondhangende jeugd. Het stond toen midden in een dierenweitje, met geitjes. Die aten van het afval en werden ziek. In overleg met bewoners is toen besloten een plantenbak van het kunstwerk te maken, om zo de overlast te beperken. Blijft de Aardschotel een schotel met aarde? Wethouder Rob Jonkman van Gemeente Opsterlân vraagt zich staande bij de ‘plantenbak’ af of Jaap van der Meij zijn kunstwerk zo bedoeld had. In de gemeente Opsterlân zijn zo’n vijftig kunstwerken in openbare ruimte. ,,Het beleid van de gemeente is kunst in openbare ruimte ook aan de openbare ruimte te laten, dus dan gebeuren dit soort dingen ook, dat het een plantenbak is geworden." In zijn toespraak zegt hij dat mensen heel verschillend over kunst kunnen denken. ,,De omwonenden vinden dit een prachtige bestemming, de buurt wil deze functie in stand houden." Gedeeltelijke ontmanteling Uiteindelijk is besloten om met hulp van de hovenier de rand van de aardschotel weer zichtbaar te maken en de hedera bij te snoeien. Hanneke en Jacqueline hopen dat door de rand zichtbaar te maken de nieuwsgierigheid naar het verhaal achter dit kunstwerk aangewakkerd wordt bij de omwonenden. ,,Misschien dat ze daardoor wél naar de lezing gaan die gepland staat op woensdag 23 november om 14:30 uur bij in De Lijte." Meer activiteiten in 2017 Het project behelst naast opgravingen nog veel meer. In 2017 gaat Hanneke Heerema samen met vijf Friese musea aan de slag rondom het thema kunst in openbare ruimte en de rol van de gemeenschap hierin. Museum Opsterlân,  Museum Dr8888, Museum Heerenveen, Tresoar en het Amelandse museum Sorgdrager zijn nauw betrokken bij het project. ,,De komende maanden staat de ontwikkeling van diverse tentoonstellingen op het programma", zegt Hanneke. ,,Er wordt een kunstroute en een bustour georganiseerd en er staan lezingen op de planning. Ook heel bijzonder is dat er een documentaire wordt gemaakt over dit project die landelijk uitgezonden gaat worden. Daarnaast wordt er gewerkt aan een boek over het onderzoek en het werk van Jaap van der Meij." Het totale project heeft niet alleen een educatieve doelstelling maar ook een belangrijk onderzoeksdoel. Alle resultaten van het onderzoek worden gepubliceerd en gedeeld met landelijke cultuurpartijen. Het project ‘Kunst met een Opdracht, kunst en gemeenschap’ is een initiatief van sjèm en  ko. en wordt uitgevoerd in samenwerking met Tresoar, Frysk Histoarysk en Letterkundich Sintrum, de Amelander Musea, Museum Drachten, Museum Heerenveen en Museum Opsterlân en vele anderen. Het project wordt mogelijk gemaakt door de bijdragen van het Mondriaan Fonds, het VSB Fonds, Bankgiroloterijfonds/Stichting Doen, BNG Cultuurfonds, Ars Donandi, Stichting Zabawas, GGB Bolhuisfonds,  de Gravin van Bylandtstichting en het Brucken Fock Fonds.

Auteur

Redactie