Recensie | Koeien van het doek lopen rond in Museum Opsterlân

Gorredijk - Jurjen K. van der Hoek verzorgt met enige regelmaat recensies voor deze website, over exposities in onze regio.

GORREDIJK - Tentoonstelling Koeien op het doek, werk van diverse kunstenaars, in Museum Opsterlân, Hoofdstraat 59 in Gorredijk. Tot 3 november. De veemarkt is terug in Gorredijk. In Museum Opsterlân om precies te zijn. De ruimten in de voormalige openbare lagere school zijn gevuld met deze viervoeters. De koe is een gewild onderwerp om op doek of in brons vast te leggen. Veel kunstenaars zien voornamelijk in het zwartbont gevlekte dier een willig model, want nieuwsgierig als het is went het de blik naar de beschouwer. Eigenlijk wordt alleen het vrouwelijke rund afgebeeld en nauwelijks is de mannelijke stier vereeuwigd. Het is natuurlijk ook de koe die centraal in de Friese geschiedenis staat als 'ús mem'. 'Us Heit' is dan weer niet de stier – zoals verwacht zou kunnen worden, maar staat model voor Grutte Pier: de letterlijk grote held van Fryslân. De koe is melkkoe, grazer van het eerste uur en herkauwer tot ze er dood bij neervalt. Plaatjes, portretten, groepssessies, ze zijn er allemaal in het museum van Opsterland. Alle ismes in de kunst Veelal is de koe in handen van de kunstenaar een groepsdier, het schurkt zich samen zij aan zij – kont aan kont. Iedere vormgever houdt zich in het spel om de werkelijkheid te verbeelden bij een eigen leest. En dat geeft deze tentoonstelling een bijzonder aanschouwelijk karakter. Dan weer expressief, het volgende moment abstract om op een andere plek realistisch en mogelijk een impressionistische opzet te krijgen. Alle ismes in de kunst, elke stijl en iedere penseelvoering, kent wel een uitbeelding van de koe. Abstract dynamisch, met een trefzekere toets dan wel fotografisch werkelijk. De ene keer gladde plaatjes of minder geïnspireerde composities, maar dan scherpe beelden en bevlogen emoties. Dochter van de boer Is de koe bij de meeste schilders een enigszins nostalgisch wezen, het onbewuste heimwee naar de schone weilanden van weleer karakteriserend, een enkeling zet haar bewust neer in het heden. Dan is het rund afgebeeld met de weinig flatteuze gele merken in de oren. Want volgens de huidige regelgeving heeft de koe geen naam maar is een nummer. Geen Neeltje, Bertha of Coba maar 1589, 4283 of 8427. Minder persoonlijk als 'dochter van de boer', maar wel geïndividualiseerd in de veestapel. Mooi is te zien hoe iedere kunstenaar worstelt met het weergeven van de aard van het beest, maar daar stuk voor stuk toch wonderwel in slaagt. De een op een meer trefzekere manier dan de ander, maar in het grote geheel van de veestapel zijn er tevens geboren leiders en mindere goden. De grootheid is echter bij een ieder dat ze de inborst van de koe goed weten weer te geven. Flats! Je waant je als bezoeker van het museum op die veemarkt, in die stal. Je ruikt de geur van mest en van zweet stomende lijven, het speeksel dat herkauwend over de tong door de mond sapt en zo’n specifiek odeur verspreidt. Je hoort de koeien loeien, luid ademen en ongegeneerd smakken. Zo nu en dan valt er een koeienvlaai spetterend: flats! Weet een kunstenaar zoveel emotie in vlak te brengen, dat geuren en geluiden zich er uit los maken dan is de missie meer dan geslaagd. Kijken dus! En opsnuiven! Tekst en foto's: Jurjen K. van der Hoek Zie ook weblog Kunststukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com