Garyp maakt snel werk van aardgasvrij wonen

GARYP - Zes van de zeshonderd woningen in Garyp kunnen door Stedin alvast worden ontkoppeld van het aardgasnet. Hierbij betreft het ook het huis van de familie Albada dat met drie anderen als aardgasvrij demonstratiemodel dienst zal doen. Voorafgaand aan de officiȅle opening van het informatiecentrum It Enerzjyhûs in het hart van Garyp onthulde projectleider Jacob Miedema van de 185 leden tellende Enerzjy Koȍperaasje Garyp dit vrijdagmiddag.

De Garipers hebben, aldus wethouder Andries Bouwman, met de grootste zonneweide in ons land in coȍperatieve vorm, al indruk gemaakt. Het aardgasvrij maken van het dorp als vervolg op De Griene Greide getuigt volgens hem van een massief doorzettingsvermogen. Inmiddels zijn er bij 235 woningen in het dorp energiescans uitgevoerd. Een wijkgerichte aanpak geldt tot nu toe, zo stelde programmadirecteur Jos van Dalen van het BZK-ministerie, als de meest verstandige aanpak. Van regeringswege is er 120 miljoen euro uitgegeven aan 27 proeftuinen waarbij in Fries verband het Gariper project het grootste is. „Hier wordt niet alleen gepraat, maar hier worden ook meters gepraat”, constateerde Van Dalen.

Heilige graal

Inmiddels zijn er plannen bij zonneweide De Griene Greide ook een windmolen te plaatsen. Coȍperatievoorzitter Gjalt Benedictus omschreef deze als een dorpsmolen. „Juist de combinatie is de heilige graal.” Daarnaast wordt een plan uitgebroed voor het opslaan van groene energie. Bovendien heeft het idee wortel geschoten in het dorp een kleine(re) weide met zonnepanelen aan te leggen voor specifiek het project Aardgasvrij Garyp.

Het projectplan voor de proeftuin is 28 juni vorig jaar ingediend. Het BZK-ministerie kende 27 september van datzelfde jaar hiervoor 5,6 miljoen toe. Projectleider Jacob Miedema zei verheugd te zijn met het feit dat anno mei 2019 de eerste aanvragen voor het verwijderen van de gasmeter binnen zijn. „Stedin kan binnenkort langskomen.”

De eerste reactie vanuit een volle zaal in het naastgelegen dorpshuis It Geahûs zal niemand snel vergeten: „Stedin? Die is er al.”

Bijzondere gast was televisie-weerman Reinier van den Berg. Hij illustreerde de snelle klimaatverandering als achtergrond voor de noodzakelijke energietransitie met tal van infographics. „Een jaartemperatuur van gemiddeld 11,4 graden kwam vorige eeuw niet voor,” en „Het ijsverlies in Antartica is in tien jaar verdrievoudigd en op de Noordpool betreft dit élke minuut een vrachtwagen vol ijs en dat een jaar lang.”

In het Energiecentrum kan iedereen terecht voor informatie over aardgasvrij wonen. De gemeente Tytsjerksteradiel heeft dit project opgezet met de energiecoȍperatie, vereniging van dorpsbelangen en samenwerkende ondernemers uit het dorp. Vlak voor de opening waren al 43 aanvragen voor woningverbeterplannen bij de organisatie bekend.

Duurzame initiatieven

Garyp is al geruime tijd bezig met het ontplooien van duurzame initiatieven. Dorpsbewoners hebben een energiecoöperatie (de EKG) opgericht en op de voormalige stortlocatie is een zonnepark met 27.000 zonnepanelen gerealiseerd. Vorig jaar heeft de gemeente in nauwe samenwerking met Enerzjy Koöperaasje Garyp (EKG), vereniging van Dorpsbelangen Garyp en de Ondernemersvereniging Garyp het project Aardgasvrij Garyp opgezet. De gemeente Tytsjerksteradiel krijgt hiervoor een bijdrage van € 5,5 miljoen uit het rijksprogramma. „Garyp wil een voorbeeld zijn voor andere dorpen in onze gemeente, Fryslân en ver daarbuiten,” aldus wethouder Bouwman. „We kunnen hiermee een versnelling maken in de energietransitie in nauwe samenwerking met de inwoners.” De gemeente Tytsjerksteradiel streeft ernaar in 2040 energieneutraal te zijn.

Naast het opzetten van het Enerzjyhûs is er afgelopen maanden hard gewerkt aan het project. Zo hebben 235 inwoners een energyscan van hun woning laten maken en komende tijd volgen er nog meer. Ook is er een groot aantal woningverbeterplannen opgesteld. Hierin wordt geadviseerd over de technische en bouwkundige maatregelen om de woning aardgasvrij te maken. De eerste subsidieaanvraag is reeds ingediend. Er zijn vier modelwoningen geselecteerd waar dorpsbewoners een kijkje kunnen nemen wat er mogelijk is om je huis aardgasvrij te maken. Deze week zijn de werkzaamheden in de eerste modelwoning gestart. Een subsidieregeling is opgesteld om de woningbezitters in Garyp te ondersteunen om aardgasvrij te kunnen wonen.