Aukje en Wieke vieren 82 jaar vriendschap

Gorredijk/Jubbega - Hoe ouder je wordt, hoe minder mensen er overblijven die zich nog herinneren hoe je als kind was. Daarom koesteren Aukje de Groot-de Vries en Wieke Arndt-Blaauw hun vriendschap, die al meer dan tachtig jaar duurt.

Aukje en Wieke kennen elkaar sinds de eerste klas van de lagere school, maar vermoedelijk al langer. Ze woonden namelijk op nog geen honderd meter van elkaar in de Buorren in Lippenhuizen. Ze zijn allebei geboren in maart 1931, Aukje op de negende en Wieke elf dagen later op de twintigste, vandaag precies 88 jaar geleden. Aukje was de oudste in het gezin De Vries: toen ze acht jaar was kreeg ze een zusje en weer acht jaar later kwam er nog een broertje. ,,Dy haw ik mei grutbrocht'', zegt ze glimlachend. Wieke had een oudere broer en een jongere broer en zus.

Botermaker

De vader van Aukje werkte als botermaker op de melkfabriek van Terwispel en de vader van Wieke was melkboer in het dorp. ,,Hy helle de molke en sa op it fabryk yn Terwispel, dus ús heiten koenen mekoar ek wol'', zegt Wieke. De twee weten dat ze in elk geval samen door de Buorren naar school liepen, bij elkaar in de klas zaten en in de pauzes samen speelden.

,,En as it waarm wie, dan sieten wy yn it skaad fan de beam'', herinnert Aukje zich. Of ze in de klas ook naast elkaar zaten, dat weten ze beiden niet meer. ,,It is allegear al sa lang lyn'', zegt Aukje. ,,Mar ik wit noch wol dat se ús faak as suskes seagen. Dan sei Aukje: Sy is ien fan de molkboer, dus wa wit'', zegt Wieke lachend.

Bijzonder genoeg

Ze vinden hun lange vriendschap bijzonder genoeg om er even bij stil te staan. ,,It is wol bysûnder, der libje net safolle mear fan ús klasse. Ik tocht Sjoerdtsje noch en Hindrik. Hindrik trof ik in skoft lyn. Ik sei: dach Hindrik. Hy seach it earst net. Hy komt no geregeld by my om kofje. Earst alle wiken, tsjintwurdich om de fjirttjin dagen. Ach, wy beleve beide net safolle mear, dan wurdt it praat ek minder'', vertelt Aukje de Groot.

Zij en Wieke waren in hun tienerjaren altijd bij elkaar en maakten deel uit van een grotere groep vriendinnen. Toen ze beiden verkering kregen en later trouwden, werd het contact minder. ,,Aukje krige in feint út Terwispel en ik ien út Jobbegea'' legt Wieke Arndt uit. ,,Aukje wie wat dryster, dy wie mei alles wat flotter as ik. Sy hie it earst ferkearing en troude earder.''

Skarrel

Aukje kreeg op haar zeventiende al verkering met Hijltje de Groot. Dat was eerst niet de bedoeling, vertelt ze lachend. ,,Ik trof him op de Skoattermerke, mar ik fûn him te âld. Dat koest sa wol sjen. Mar Wieke krige in skarrel en dy soe har thúsbringe. Doe frege Hyltsje my. Ik tink, no, toe dan mar, by de doar in tútsje en dan fuort. Mar hy is noait wer fuort gien. Hy wie 22. Fiif jier ferskil, dat is in protte op dy leeftyd.'' Na hun trouwen verhuisden ze naar Leeuwarden, waar hij een baan kreeg. ,,Wy wennen earst op in wenskip. Dat skommele sa, ik wie alle dagen mislik. Hyltsje is no twintich jier wei, doe bin ik nei De Gordyk ferhûze.''

Wieke wilde altijd graag in een winkel werken, volgde de Avondhandelsschool en trouwde met Wiep Arndt. Samen runden ze veertig jaar lang een schoenwinkel in Jubbega. ,,De klanten kamen oeral wei. Ik fûn it altyd prachtich, mar doe't wy stoppe wienen haw ik net in momint ûnwennich west.'' Wiep Arndt overleed tien jaar geleden. Drie jaar later overleed haar zoon Peter door ziekte.

Bellen

Toen Aukje nog in Leeuwarden woonde, belden ze wel eens met elkaar, maar niet vaak. ,,Sy ha wolris skuon by ús kocht'', zegt Wieke. Veel kwamen ze echter niet bij elkaar over de vloer. ,,Doe't ik troude hat sy noch op it gemeentehûs west. Sy rûn doe op alle dagen fan har âldste dochter, dy is in wike letter geboaren. Nee, doe haw ik net by har west te sjen. Ik wit net iens oft ik wol by har trouwen west haw, ik leau't net iens. Ik wit net wêrom net, wy ha noait ruzy hân, of sa, mar dat gie froeger hiel oars. Jo hienen ek net in auto, dat jo eefkes fuortflutterje koenen. Doe't sy hjir wer kaam te wenjen en wy mei de winkel stoppen, krigen wy automatysk wer mear kontakt.''

Ze komen niet wekelijks bij elkaar over de vloer, maar bellen wel vaak. ,,Nee, wy appe net. Dat ha wy net. Wy binne wat âlderwetsk wat dat oangiet. En briefskriuwe ha wy eins ek noait dien. Ik stjoer noch wol kaarten, mei jierdeis en âld en nij’’, vertelt Aukje.

Onmacht

Wieke rijdt wel nog auto, maar kan niet zo ver meer lopen. ,,Dus ik moat al foar har hûs oan de Brouwerswâl parkeare kinne.'' Aukje is lang geleden al gestopt met autorijden, maar mag sinds een jaar ook niet meer fietsen. Eind december 2017 raakte ze gewond bij een val met haar fiets, toen ze even een kijkje nam op het kerkhof. Het bleek glad. Ze lag tien minuten in onmacht onder haar rijwiel, voor ze door een passant overeind kon worden geholpen.

Ze werd nog diezelfde middag door haar buren, Appie en Antje Krist, naar het ziekenhuis gebracht. Daar bleek dat ze haar schaambeen had gebroken. ,,Ik wie fuort seis wiken ûnder de pannen. Ik soe noch graach fytse wolle, mar doe bin ik wol benauder wurden. En se riede it my allegear ôf.''

Stroffelkont

De val op het kerkhof is de laatste in een hele serie, vertelt Wieke. ,,Aukje is in stroffelkont, sy hat withoefaak oer de kop lein. Ik tink dat sy mei mekoar wol tsien kear fallen is. Yn't Fean ried sy fan in brechje ôf sa tsjin in gevel oan. Sy is sa dryst soms en rydt leaver troch as dat se ôfstapt. Aukje hat altyd wol wat ûndogensk west, ik wie wat rêstiger. En dochs ha wy it altyd goed fine kinnen.''

Ze waren negen toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak, maar veel was daar in die streek niet van te merken. ,,Ik sjoch sa noch wol de soldaten oankommen'', zegt Aukje. Beiden hebben ze verhalen over fietsen, die verstopt moesten worden voor de Duitsers. Het ene verhaal roept het andere op. ,,As wy út skoalle kamen, dan moast Wieke de bonnen plakke. Dêr holp ik har dan wol mei, dat wie net sok raar wurk.''

Die bonnen kreeg haar vader van zijn klanten, omdat melk en boter op rantsoen waren. De volle boekjes moest Wieke dan later weer naar Beetsterzwaag brengen. ,,Dat wie yn De Horst, ik leau dat wy dat op moandeis dienen. Dan fytste ik de Hearrewei del.''

Breien

Wieke moest van haar moeder ook breien, omdat Aukje dat deed. ,,Aukje breide alle dagen nei skoaltiid. Dat kinsto ek wol dwaan, sei mem. Mar wy hienen al in breider thús, pake hie altyd de breipriemmen op skoat lizzen. Opstekke, omslaan, ôfhelje. Sa hie er samar wer in sokke klear. Dat moast ik dus ek. Wy boarten nei skoaltyd earst eefkes en dan moasten wy breidzje. Wy breiden ek wol ûnderweis of as wy yn de finsterbank sieten.’’

De tijd is goed voor hen geweest, stellen de beide vrouwen tevreden vast. Ze hebben geen heimwee naar de goede oude tijd, want zo goed was die tijd niet. ,,It wie earmoed'', zegt Aukje. Ze praten niet vaak over vroeger, meestal gaat het over de dagelijkse dingen. Wel zien ze om hen heen steeds meer mensen wegvallen. Ze noemen zo een rij namen van oud-klasgenoten die er niet meer zijn.

Hiele Pyt

,,Nee, dêr wurde wy net tryst fan, jo kinne der neat oan dwaan. Wy prakkiseare der ek noait oer hoe't it wêze sil as ien fan ús beiden der net mear wêze soe'', zegt Aukje. ,,Dêr wol ik ek net oan tinke'', zegt Wieke. ,,Wy fernimme wol dat wy âlder wurde. Sa lang as ik op' e stoel sit fiel ik my in hiele Pyt, mar oh wee, as ik oereinkom!''

Door samen te praten houden ze bij elkaar de herinneringen in leven. ,,Wy binne fan mekoar de lêste dy't noch wit hoe't se as bern wie. Der binne net iens folle mear dy't jo noch kenne. Doe't wy noch winkel hienen, koe ik de hiele Kompenije, mar stadichoan falt elkenien om jo hinne fuort.''

Schildertalent

,,Wy binne beide noch sûn en it iten smakket my noch bêst. Ja, Aukje hat it dêr wat minder mei. As it ferstân mar net minder wurdt. Wy geane gewoan mei de tiid mei, wy wurde tegearre âlder. En dêr ha wy ek gjin muoite mei, it is wol goed sa't it no giet. It wurdt minder ast alle dagen op bêd lizze moatst. No, Aukje is noch geregeld de hort op, ik ha har lêsten noch twa kear belle dat se net opnaam.''

Aukje ontdekte de laatste maanden ineens dat ze talent heeft voor schilderen. Ze ging al een ochtend in de week naar de Skâns en sinds kort gaat ze twee ochtenden in de week naar de dagopvang in Terwispel. ,,Se helje ús fan hûs en dan hâlde se ús dêr bezich. Sa bin ik oan it skilderjen rekke, dat hie'k noch noait dien. Ik ha no in pear skilderijkes yn'e keamer stean. It is in ferborgen talint, sizze se.''

Tekst en foto’s Fokke Wester