Oer de Brêge | Igor Visser: ‘Soms moet je je zelf terugfluiten’

Redacteur Fokke Wester ontmoette op de Hoofdbrug Igor Visser (48) uit Gorredijk.

Hoe komt u aan een Russische voornaam?

Ik ben vernoemd naar Stravinsky.

De componist. En heeft dat ook geholpen, bent u muzikaal?

Ik heb wel muziekles gehad, ja. Maar mijn ouders vonden het gewoon een mooie naam. Die hoorde je toen niet zoveel.

Nee. Ivan nog wel, maar Igor hoor je eigenlijk nooit.

Nou, ik was een keer in een kroeg, daar zaten nog twee andere Igors.

Echt? Waar was dat.

In Groningen. Ik heb ook in Groningen gewoond.

Waar komt u oorspronkelijk vandaan?

Heerenveen.

Maar u spreekt geen Fries.

Ja, in bytsje.

Hoe bent u in Gorredijk terecht gekomen?

Ik heb een omreis gemaakt. Mijn vader ging in de Randstad werken, in Delft, daar is mijn broertje geboren.

Toen was u nog een jongetje, dus.

Ja. Toen kwamen we via Brabant weer in Hemrik, hier vlakbij. Daar ben ik ook op school geweest en daar werd alleen Fries gesproken. Dat was wel effe wennen, want daar was ik niet mee opgegroeid. Mijn ouders komen oorspronkelijk ook niet uit Friesland. Mijn opa wel en mijn andere familie ook. En ja, dus van Hemrik naar Gorredijk. In de Weverij, dat was toen een nieuwe wijk.

Wanneer was dat?

1981.

Toen was u dus tien.

Ja, bij elkaar woon ik nu dertig jaar in Gorredijk.

U bent hier blijven wonen, dus het bevalt goed?

Ja.

Heeft u ook werk?

Nee, helaas niet. Ik heb een Wajong-uitkering.

Dat betekent dat u...

Ik heb een bepaalde handicap. Maar dat hoeft niet in de krant.

U wilt daar helemaal niet over spreken.

Noh, niet echt, nee.

Maar u heeft een Wajonguitkering omdat u niet in staat bent om te werken, door die handicap.

Ja, ik ben afgekeurd.

Mag ik toch vragen wat uw handicap is, want ik zie zo niks aan u, ik merk niets vreemds.

Ik heb het laatste jaar diabetes, maar ik heb op mijn zestiende, eh, ben ik overspannen geraakt. Nou ja, ik noem dat zelf liever psychisch kwetsbaar. Snel overgevoelig.

Jakkes.

Ja.

Wat doet u overdag.

Ik heb gewerkt in een keuken, een instellingskeuken in Heerenveen. En in een bejaardentehuis, twee bejaardentehuizen, Hillemastate en Mariënbosch, en voor de GGZ in Kastanjelaan en ook nog in een Inloophuis.

Was dat allemaal vrijwilligerswerk, of echte banen?

Dagbesteding met een vergoeding.

En waarom deed u dat, om toch iets om handen te hebben?

Ja, dat werd ook wel van je gevraagd. En ik had er ook zin in. Ik begon in het Inloophuis en daarna heb ik tien jaar bij de GGD gewerkt.

Had u ook ervaring met de GGZ, als behandelende instantie.

Ja, ik werd daar behandeld, ja.

Is het makkelijk om een Wajonguitkering te krijgen?

Nee, dat ging via de GGD toen. Ik moest naar het UWV en toen werd ik door de gemeente doorgestuurd naar de GGD. Die man heeft met me gepraat en die kwam achter mijn verleden en die zei: je zat voor je achttiende in een instituut, daar moet eens naar gekeken worden. En toen ben ik naar Leeuwarden gegaan en toen kreeg ik dat jaar nog een uitkering. Maar de eerste jaren moest ik heel krap leven. Ik zat hier toen net op een flatje in Gorredijk.

Waarom vindt u het moeilijk om er over te praten.

Nou, omdat er nog een beetje een taboe op rust.

Ja. Maar misschien wel omdat er niet zo over gesproken wordt.

Ja. Ik kan toch wel zeggen dat een op de tien mensen vroeg of laat wel in aanraking komt met de GGZ.

En toch rust er nog een taboe op.

Nou, er wordt de laatste tijd wel veel over gepraat, in tv-programma's en zo, maar ik praat er niet over in de kroeg, of zomaar op straat. Ja, nu met u, maar laten we het er maar op houden dat ik gewoon een arbeidsbeperking heb en daardoor in de Wajong zit. Ik heb het laatste jaar ook diabetes er bij gekregen, dus werken in de keuken dat ging moeilijk. En nou ben ik in between jobs.

Heeft u hobby's?

Ja, ik schilder.

Goed?

Mwôh, ja, ik heb wel dingen verkocht.

Nou, dan bent u al verder dan Vincent van Gogh, die heeft in zijn leven nooit iets verkocht.

Ja, één schilderij.

Wat schildert u?

Ik heb onder andere van veel sterren portretten gemaakt.

Aan wat voor sterren moet ik dan denken?

Popsterren. Jim Morrisson, Freddy Mercury, Frank Zappa.

Alleen maar dode sterren?

Eeh, even zien of er een levende bij zit. Frank Zappa leefde toen nog. En Madonna en nog een paar.

Zijn dat popsterren die u zelf bewondert om hun muziek?

Nou, ik vind qua bands Pink Floyd heel mooi. Ik ben hier ook in de Skâns naar Pink Floyd Projects geweest. En ik heb ze in de Kuip gezien.

De echte Pink Floyd.

Ja. Ik ben een fan van jaren zeventig muziek, Queen ook. Ik ga ook nog naar de film.

Ik heb hem al gezien, prachtig.

Oh, okee. Ik draai nog die platen en zo.

En waarom is schilderen mooi om te doen.

Nou, ik heb voor het laatst voor mijn moeder een schilderij gemaakt. Voor haar verjaardag. Dat was ook een opdracht. Ik werk graag in opdracht.

Zegt uw moeder dan wat ze graag wil zien?

Nou ja, ze zei: het moet abstract wezen, maar ook weer niet te, en eh, met felle kleuren.

Werkt u normaal ook abstract en met felle kleuren?

Nee, ook wel landschappen, of portretten.

Echt figuratief.

Ja, maar de laatste tijd teken en schilder ik niet meer zo veel.

Waarom niet?

Ja, omdat ik... ik moet een leidraad hebben, een bepaalde opdracht, of ideeën.

De inspiratie is even weg.

Ja.

Heeft u ook les gehad?

Ik heb leren etsen. Daar ben ik mee begonnen, fanatiek. En ik heb off-set leren drukken. En in 1992 kwam desktop publishing in zwang, dus dat heb ik ook nog geleerd. Ook foto's rasteren, en zo. Het had weinig gescheeld of ik had indertijd de Woudklank gedrukt.

Is dat zo?

Ja, maar ik heb er geen werk in gevonden en toen ben ik wat anders gaan doen. Van 1987 tot ‘95 heb ik in Groningen gewoond, en toen weer terug naar Gorredijk. Nog een tijdje bij mijn vader ingewoond. Drie vier maanden, en toen kreeg ik gelukkig een eigen flat. Zo lang woon ik al hier.

Hoe gaat het de laatste jaren?

Goed.

Ja? 't Is onder controle? Medicijnen?

Ja.

U voelt zich nu prettiger?

Ja, gewoon, minder gespannen en zo.

Dat lijkt me heel prettig. Bent u ook bang dat het terug kan komen?

Nou, mijn vader zei altijd: een mens lijdt het meest aan het lijden dat hij vreest. Ik probeer er niet aan te denken en het is ook niet zo heel erg als dat het soms voorgesteld wordt. Ik blijf altijd mezelf. Ik zit altijd op het randje.

U komt nu heel rustig over. Is uw leven nu ook zo rustig?

Ja, ik ga niet meer naar de kroeg, ik leef rustig, ik drink niet, ik rook niet.

Zo gelijkmatig mogelijk.

Zo gelijkmatig mogelijk, ja. Ik heb ook diabetes, dan moet dat ook wel. Ik ben insuline-afhankelijk.

Ja, dan moet je inderdaad goed op je zelf passen. Maar u geniet wel van het leven?

Ja, ik eet lekker, ik mag graag koken. En mijn broertje woont hier ook in Gorredijk. Die heeft een cateringbedrijf, samen met zijn vrouw. En mijn moeder komt ook weer in Gorredijk wonen. En ik heb nog een broer, die woont in Groningen. Die is Gorredijk ontvlucht, haha, of Friesland ontvlucht. Ik ben de oudste van drie jongens.

Hebben uw broers ook de zelfde beperking?

Nee, helemaal niet. Mijn broer werkt in de verzorging, dus net de andere kant van de medaille.

Komt dat ook omdat hij uw situatie heeft meegemaakt?

Nee, dat heeft er helemaal niets mee te maken. Hij heeft stage gelopen in het Poortje in Groningen en toen op Boschoord gewerkt. En daar heeft hij ook wel mensen meegemaakt die het veel erger hadden dan ik. Het speelt ook niet zo'n belangrijke rol in mijn leven.

Nee?

Voor het laatst in 2016. Het komt altijd als ik een tijd niet goed slaap, of een paar dagen niet slaap.

U moet dus goed zorgen voor rust.

Ja, de drie R's: Rust, Reinheid en Regelmaat.

Dat is altijd uw motto geweest.

Nou, ik hou me er niet zo aan,

Nee? Maar u weet hoe het mis kan gaan.

Ja, maar op een gegeven moment weet je wel de rem er op te houden.

Maar twee jaar geleden had u dus voor het laatst zo'n periode.

Ja, op de randje.

En is dat heel erg?

Nou, het voelt als koorts, je hoort en voelt alles harder. En van alles door elkaar. Ik heb geen stemmen in mijn hoofd, of zo, maar je hoort dan iedereen praten.

Je bewustzijn wordt groter.

Ja, ja, en gevoeliger.

Nou, ik weet niet of u dat kunt, maar ik hoop voor u dat ze wegblijven, zodat u rustig uw eigen gang kunt gaan.

Ja, precies.

Het is een heel verhaal.

Ja, ik zou graag willen dat het taboe er af gaat.

Dan moeten mensen er wel over horen.

Er zijn tegenwoordig zoveel mensen die adhd hebben, autisme, dat hoor je veel. Vaak is er een onderliggende oorzaak, maar daar wordt niet naar gekeken.

Er komen steeds meer etiketjes, mensen weten steeds beter wat er is.

Ja, en het is goed dat dat gebeurt. Want ik ken zo nog tien mensen die ergens last van hebben. Van een syndroom, of wat dan ook.

Komt dat misschien ook doordat de maatschappij steeds drukker wordt, meer prikkels, internet.

Ja, ik groeide op op het platteland en toen kwam ik in de drukke stad. Ja, het kan iedereen overkomen.

Maar u had het dus al vroeg, op uw zestiende al.

Ja, toen heb ik twee jaar in de opvang gewoond.

Maar u had niet al die tijd zo'n psychische kwetsbaarheid.

Neeeeh.

Hoe lang duurt zo'n periode?

Ik had er drie weken last van, die eerste keer. En nou is het binnen twee weken over.

En is dat dan de hel?

Ja...

Het is moeilijk uit te leggen, begrijp ik.

Vervelend. Sommige mensen hebben er lang last van, soms altijd.

Voelt u het aankomen?

Ja, dan wordt je achterdochtig, of zo.

Maar u kunt dat zelf niet sturen, of beïnvloeden.

Ja, door regelmatig te leven, op tijd je zelf terugfluiten, niet te veel negatief denken.

Maar dat is moeilijk.

Ja, ja. Maar ik heb gelukkig mensen die me altijd helpen, waar ik op steun.

Echt mensen vlakbij u.

Ja, hier in Gorredijk.

Mooi. En mooi dat u uzelf dan terug kunt fluiten. Tot hier en niet verder.

Ja.