Gerhild van Rooij over Hippolytuskerk, Tinco en de eik

Olterterp

In de Sint Hippolytuskerk aan de Achterwei in Olterterp is tot en met 2 september elke zaterdag- en zondagmiddag van 13.00-17.00 uur een expositie te zien over de kerk, Tinco en de eik op het familiewapen van Lycklama à Nijeholt.

De expositie is ingericht door cultuurpublicist en beeldend kunstenaar Gerhild van Rooij uit Aldtsjerk. Zij is afgestudeerd in meerdere disciplines, die zij in haar werk combineert: beeldend theater, beeldende kunst, grafische vormgeving en audiovisuele communicatie. Op verzoek geeft zij lezingen en beschouwingen op maat voor musea, festivals, galeries en culturele centra over kunsthistorische of cultuurhistorische onderwerpen.Op 28 juli en 4 augustus geeft zij vanaf 13:00 uur een rondleiding in haar tentoonstelling.

Familiewapen

Het is een bijzondere expositie, omdat hij over de kerk zelf gaat met al haar interessante ornamenten/symbolen, de rijkversierde rouwborden van verschillende adellijke families en de eik op het familiewapen van de op dit moment zeer in de belangstelling staande Tinco Lycklama à Nijeholt. Tinco, de Friese jonkheer die naar de Oriënt reisde, verzamelde een enorme hoeveelheid Oosterse voorwerpen en artefacten die hij aan de stad Cannes schonk. De collectie is tot 9 september te zien in het oude gemeentehuis aan de Hoofdstraat 17 in Beetsterzwaag.

In het kader van het mienskipsproject Culturele Hoofdstad 2018 heeft Gerhild van Rooij een serie foto's gemaakt van Tinco's kapel in Wolvega. Martine Mees uit Beetsterzwaag vroeg haar waarom ze ook niet foto’s maakte van het Hippolytuskerkje in Olterterp, waar wapens van de familie van Tinco hangen. Dit kon het verhaal compleet maken. De plaatselijke commissie van de kerk vond dat een goed idee. ,,Mijn vader was Aziëdeskundige en vertelde vroeger al verhalen over mensen die echt hebben bestaan. Later begreep ik dat Tinco echt geleefd had. Het is me dus met de paplepel ingegoten.”

Verscholenheid

Gerhild van Rooij was al bekend met de kerk door de concerten die zij er bezocht en haar wandelingen in de omgeving. ,,Wat mij aanspreekt is de verscholenheid van de kerk in het groen. Gewoon sprookjesachtig. Dit is de enige kerk met trapgevels, al zijn ze later aangebracht.’’ De kunstenaar bewondert de goede staat waarin de rouwkassen, familiewapens en ornamenten verkeren. ,,Ook bijzonder is de rode kleur van de banken, die net iets anders is dan de rode kleur van de balken.’’

Van Rooij maakte een plan van aanpak en ging aan het meten. Haar informatie vond ze onder meer via de Stichting Alde Fryske Tsjerken. Dit vult ze aan met haar eigen gedachten en waarnemingen. Voor deze expositie heeft ze foto's gemaakt van details van rouwkassen, wapenborden, grafzerken en vele andere objecten, die ze heeft voorzien van een toelichting over de historische achtergrond. ,,Ik wordt geïnspireerd door locaties vanwege hun cultuurhistorische aspecten en sfeer.”

De foto's zijn niet documentair, maar geven sfeerbeelden weer. Ze zijn niet bewerkt met computer of wat dan ook. Gerhild fotografeert met het oog en het hart van een kunstenaar, omdat ze getroffen wordt door iets, een schaduw, gedachte, zin of vorm die symbool kan zijn voor iets groters. Haar foto's en tekstobjecten vormen een geheel. Hans Zijlstra, secretaris van de Tinco Lycklama Foundation uit Cannes/Amsterdam, die de expositie opende, zei hierover: ,,Haar werken vormen een boeiend netwerk van scherpe details, met af en toe een zijpaadje en ze blijven nog lang op het netvlies hangen.”

Nieuw Hout

De expositie heeft als titel ‘Tinco, de eik op het familiewapen van Lycklama a Nijeholt’. Lycklama komt van Lyckle Ebelen en Nijeholt verwijst naar de Friesburg in Nijeholtpade, gesymboliseerd door Nije Holtje: Bovenop de uitgerukte, afgekapte eikenstam met drie lange wortels, ontspruiten drie eikels op steel, het Nijeholt of nieuwe hout, dat verwijst naar de naam Nijeholt.

Gerhild van Rooij beschreef die eik in een bijpassend gedicht. De eik en eikels staan hier voor groei, groot grondbezit en aanwassende rijkdom. De percelen van de familie Lycklama à Nijholt brachten veel op. De bossen zorgden voor inkomen: hout was bouwmateriaal voor gebouwen, van states tot schuren, en ook voor meubels, gereedschappen, karren, koetsen, schepen en museale vitrines. Houtafval en eikels dienden als brandstof en voer voor dieren. In bossen kon je jagen, een voorrecht voor de adel. Daarnaast sierden eiken de tuinparken bij states.

Geloof en reizen

,,Voor mij is het belangrijk dat ik in de expositie twee aspecten verbind: Tinco's geloof, zoals in zijn ouderlijk huis en afstamming, én zijn reizen, die mede resulteerden in zijn overstap naar het Katholicisme en vertrek naar Cannes. Maar dan toch weer begraven worden in Wolvega, in zijn prachtige grafkapel, waarover ik het boekje Tinco's blijvende sporen in Wolvega schreef. Boven de uitgang van de kerk hangt nu een tweeluik van de katholieke kerk Notre Dame de bon Voyage uit Cannes, een verbinding met Tinco's latere woonplaats.”

Zie ook de websites www.historischbeetsterzwaag.nl en www.gerhildvanrooij.nl

Tekst en foto: Japke Weij