Dokter Andries stopt voordat anderen zeggen dat het tijd wordt

TIJNJE

Andries Hoekstra, dokter in hart en nieren, stopt voordat anderen zeggen: 'Andries, wordt het niet eens tijd....' Donderdag 21 december vanaf 19.30 uur is zijn afscheidsreceptie in café Overwijk.

Tekst en foto: Japke Weij Vanuit de dokterspraktijk kom je via kruip- en sluipwegen uiteindelijk terecht in de privé-woonkamer met serre, die een fraai uitzicht biedt op de grote tuin en het prachtige coulissen landschap van de omgeving van Tijnje. Andries Hoekstra is verbaasd als hij hoort dat zijn praktijk in de waardering alleen maar negens en tienen scoorde, met als toelichting: laagdrempelige bejegening, een meer dan adequate behandeling, een voorbeeld voor andere praktijken. ,,Waar kun je dat vinden? Hier wist ik niets van, hoor je dat Anneke (zijn echtgenote), dat is toch prachtig?'' De sfeer bij u op de praktijk is kennelijk goed, ik zag op de website dat u op de dag van de huisarts een taart kreeg aangeboden van uw assistentes. Andries: Ha ha, dit was een grap. Ik had namelijk gezegd dat ik de dag van de assistentes maar flauwekul vond. Dit was een soort van wraakactie van hen. In uw afscheidstekst staat 'en daarmee ook onze manier van het geven van zorg'. Wat bedoelt u daar precies mee? Dit betekent dat iedere patiënt bij ons het gevoel moet hebben dat hij of zij altijd kan bellen met elke vraag, ook al is het vijf voor vijf. Mensen kunnen soms heel lang zitten met bepaalde vragen. Als je ze voor de nacht met weinig moeite gerust kunt stellen, moet je dat doen. Er is bij ons geen selectie aan de poort, we vullen onze agenda's iedere dag met een kwart, zodat er ruimte ontstaat voor onverwachte dingen. Wat is er allemaal veranderd in die 33 jaar in het huisartsenvak? Is het er leuker op geworden? Behalve dat we bevallingen niet meer doen, worden we ook niet zo vaak meer betrokken bij auto-ongelukken. Iedereen heeft tegenwoordig een mobiel bij zich en belt meteen 112. Dit was vroeger de schaduwzijde van mijn vak. Opvallend is verder dat er veel minder hart- en vaatziekten voorkomen, met name bij mannen tussen vijftig en zestig. Waarschijnlijk door betere voeding, medische zorg en doordat er minder gerookt wordt. Het aantal oudere patiënten, met name alleenstaande vrouwen, vaak weduwen, is toegenomen. Hier in Tijnje heb je nog een knappe sociale controle, burenhulp en familie in de buurt. Als het tot een opname komt, heb ik nooit een probleem. Ik heb nooit hoeven leuren met patiënten. Een verandering in negatieve zin is de dokterswacht. Dit is heel zwaar, omdat je de diensten moet draaien nadat je de hele dag al in je eigen praktijk hebt gewerkt en de patiënten niet kent. Je kunt dan problemen niet snel meer oplossen en het is veel afstandelijker. Vroeger regelde je dat met de andere huisartsen in de regio. Je had toegang tot elkaars patiëntengegevens en kon elkaar bij calamiteiten ondersteunen door feedback en overleg, dat iedere vrijdagmiddag plaatsvindt. Een regelrechte ramp is de pas ingevoerde Wet op de privacy. De specialist mag zelfs niet meer de uitslagen bekijken. Overal moet eerst toestemming voor worden gevraagd, een hoop extra administratie. Men weigert met beroep op deze wet vaak medewerking uit angst voor een aanklacht. Dit gaat echt levens kosten! En dat terwijl iedere hacker tegenwoordig met gemak overal in kan breken. Onvoorstelbaar. Je kunt er niets tegen doen, het is vechten tegen de bierkaai. En toch ik zou direct weer voor dit prachtige vak kiezen. Over welke competenties moet je beschikken als je een goede arts wilt worden? Je moet beseffen dat je niet alles alleen moet doen. Goed kunnen samenwerken met onder andere de assistentes is erg belangrijk. Ook moet je niet bang zijn voor de mensen, je moet van ze houden. Tegenwoordig zoeken patiënten vaak zelf al op internet informatie over hun kwaal. Ik ga dan altijd samen met hen kijken wat en waar ze dat hebben gevonden en het dan met hen bespreken. Net als bij al die bijsluiters zijn ze bang voor al die vreselijke bijwerkingen die worden genoemd. Ik relativeer dat en leg dan uit dat de producent dat alleen maar doet om zich in te dekken. Ik zeg dan tegen ze: 'Lees maar eens wat er op de bijsluiter staat van paracetamol.' Van alternatieve geneeswijzen heb ik niet veel verstand. Er zullen vast goede tussen zitten, maar er zit ook veel kaf tussen het koren. Ik heb meegemaakt dat iemand voor 1000 euro had besteed aan alternatieve middelen. Toen we dat bekeken, bleek dat ik precies hetzelfde kon leveren voor 25 euro. Je moet dus heel kritisch zijn daarin. Wat maakt het afscheid zo zwaar, een soort van rouwproces? Wat zult u het meest missen? Het contact met mensen, dat ik iets voor ze kan betekenen met het vak dat ik heb geleerd. Ik ben altijd benieuwd naar hoe het echt met ze gaat. Al die mooie verhalen die je krijgt te horen en de band die je met ze krijgt, vooral bij bevallingen, die huisartsen vroeger nog zelf konden doen. Door de eigen apotheek hou je ook nog wat contact met de mensen die je nooit in de spreekkamer ziet. Je maakt even een praatje en dan krijg je wel een indruk hoe de vlag erbij hangt. Een echte aanrader voor iedere startende huisarts. Bij stervensbegeleiding kom je ook heel dicht bij de mensen, de stervende en diens naasten. Je wilt dan ook dag en nacht bereikbaar zijn. Wat het euthanasievraagstuk betreft. Het is wel goed geregeld, met een SCEN-arts erbij, aan wie de vraag kan worden gesteld: 'Doen we hier goed aan?' Ik vind het verontrustend dat in bepaalde gevallen met name de artsen en soms ook familie bij uitzichtloze situaties toch nog te lang door blijven gaan. Toch maar weer een kuur met veel bijwerkingen, of weer een opname. Het leven wordt kansloos opgerekt, waarbij soms achteraf wordt opgemerkt: 'Dit had hij niet gewild'. Het wordt helemaal moeilijk als de patiënt zich niet meer kan uiten. Ik moet dan handelen in de geest van de patiënt. Er is een voorval elders in het land bekend van iemand met dementie, die van te voren wel een wilsverklaring had opgesteld, maar op het moment dat 'de spuit erin werd gezet' zich hevig verzette. Men heeft toen toch doorgezet. Een vreselijk dilemma. Hoe gaat u de komende tijd vullen, heeft u zich voorbereid op uw pensioen, heeft u hobby's? Ik heb veel hobby's, ik werk graag in mijn tuin, golf, tennis en zit op een koor. Bovendien hoop ik binnenkort voor de vierde keer pake te worden. Ook houd ik feeling met de praktijk door mijn opvolgers af en toe als vliegende keep bij te staan. Afleiding genoeg dus. Nee, ik was in de ogen van mijn vier dochters niet de man die 's zondags het vlees kwam snijden. Ik werkte thuis, dus er was altijd wel iemand. Ik heb daar nooit een opmerking over gehad. Mijn vrouw en kinderen zijn voor mij heel belangrijk geweest bij het opbouwen van deze mooie praktijk. Zonder hun steun en natuurlijk die van mijn trouwe assistentes was dit nooit mogelijk geweest. Maar ook de patiënten ben ik veel dank verschuldigd, want plezier in het werken met mensen komt van twee kanten. Tenslotte moet ik niet vergeten alle patiënten uit Tijnje en van elders in de gelegenheid te stellen 'afscheid' van ons te nemen en kennis te maken met mijn opvolgers. Bij deze is iedereen uitgenodigd: 21 december vanaf 19.30 uur bij café Overwijk.

Auteur

Fokke Wester