'Red de graftrommel voordat het te laat is'

Opsterland-Ooststellingwerf

Evert Jan Halkus uit Twello liet als kenner en restaurateur in zijn interessante lezing vol passie over graftrommels zaterdagmiddag in zaal ’t Anker in Elsloo met succes zijn licht schijnen over het fascinerend kleinood op de begraafplaatsen. De zaal zat volmet echte liefhebbers, enthousiastelingen en betrokken belangstellenden.

Tekst en foto: Hendrik Betten Een graftrommel is een weersbestendige trommel op een graf met kransen en bloemen erin en soms een foto of tastbare herinnering. Meestal  als een soort vitrine afgesloten met een glasplaat. ,,De trommels zijn bijzonder, maar de inhoud is nog belangrijker”, aldus Halkus, doelend op de kransen.Halkus heeft door honderden graftrommels en kransen gerestaureerd te hebben veel praktische kennis en ervaring opgedaan om die kennis van het in feite vergeten cultureel erfgoed op een voorbeeldige wijze door te geven, in beeld te brengen en uit te dragen. Gelijk zoals zaterdagmiddag. Hij was met zijn vrouw Lidy op uitnodiging van de archiefcommissie Elsloo aanwezig om de bezoekers tijdens de historische reeks Elsloo ter tafel uitgebreid te vertellen over de geschiedenis van de graftrommels.  Halkus schreef drie boeken, waarvan de laatste “Graftrommels en (kunst)kransen in Nederland", een naslagwerk over de kleinoden die op tal van begraafplaatsen liggen te verpauperen. Zes jaar lang bezocht hij met zijn collegaschrijver van het boek, Leon Bok,  ruim 2700 begraafplaatsen in binnen- en buitenland. Ongelooflijke resultaten Veel waardering was er deze middag voor hem als kenner, restaurateur, onderzoeker en schrijver om dit bijzondere kleinood op kerkhoven en begraafplaatsen in de belangstelling te zetten. Met een praatje en een beeldpresentatie op het witte doek, zorgde de gemakkelijk pratende Halkus er voor dat de belangstellenden heel veel kennis over de betekenis van de graftrommels en kransen en het gebruik ervan en over de spreiding van deze kleinoden mee kregen. Daarvoor had hij tal van plakboeken, foto’s, gereedschappen, mallen, veel historisch materiaal en natuurlijk een paar graftrommels meegebracht, dat de moeite van het bekijken waard waren. Men kon zien dat met veel geduld en inzicht ongelooflijke resultaten geboekt kunnen worden. Inventarisatie Wandelen op een kerkhof of begraafplaats is een liefhebberij van Evert Jan Halkus en zijn vrouw Lidy geworden. Samen hebben ze de afgelopen jaren een inventarisatie gemaakt van graftrommels die nog in Nederland te vinden zijn. Eerst op de motor in de buurt van hun woonplaats Twello, later uitgebreid naar de rest van het land. De nieuwsgierigheid won en werd het zoekterrein daarna verlegd naar andere landen. Op de strooptocht over de kerkhoven kwam het duo wonderbaarlijk mooie en soms in zwaar verval geraakte trommels in vele vormen, grootte en variaties tegen, die veelal kransen van bladeren en bloemenvan verschillend materiaal bevatten. Ogenschijnlijk onschuldige en aftandse  trommels die soms kransen bevatten, die hoognodig een restauratiebeurt zouden moeten  ondergaan. Aan het begin van de vorige eeuw stonden de Nederlandse begraafplaatsen hebben tienduizenden van die trommels gestaan. Na de Tweede Wereldoorlog werd het bestaan van de graftrommel steeds minder. Van de duizend die er in Nederland in kaart zijn gebracht, staan er zo’n 270 op een Fries graf. Negentig procent van alle graftrommels zijn door reguliere ruimingen en slecht staat van onderhoud verdwenen. Red de graftrommel De archiefcommissie Elsloo kreeg zaterdagmiddag na afloop veel positieve reacties van de bezoekers om het onderwerp “Red de graftrommel voordat het te laat is” met het aantrekken van Halkus breed uit te dragen. De graftrommels die er nog zijn probeert men onder het motto “Red de graftrommel” ze van de vuilcontainer te redden en vervolgens te restaureren en weer op de begraafplaatsen te zetten. In Elsloo zelf willen ze in ieder geval het vergeten stukje cultureel erfgoed nieuw leven inblazen. Sinds vorig jaar oktober buigt een werkgroep zich over het feit hoe men de bij de gemeente Ooststellingwerf ingediende plannen, waarvoor men 5000 euro ontving voor restauratie, op termijn kan invullen. Niet zeven maar negen graftrommels Op de begraafplaats achter de Hervormde Kerk van Elsloo liggen zeven graftrommels, maar dat kunnen er in ieder geval negen worden als ook de in particulier bezit zijnde trommels gerestaureerd worden en weer een plaats op de begraafplaats krijgen. Afgelopen zaterdag werd er door een inwoner uit Elsloo één spontaan gebracht en is de tweede ook getraceerd. Ze woren beide naar het restauratieatelier-museum in Veenhuizen worden gebracht om te restaureren. Lees ook: Lezing over graftrommels in zaal 't Anker in Elsloo

Auteur

Redactie