Het is in de Compagnonsvaart weer stil aan de overkant

GORREDIJK

De overlast door klaterend water in het centrum van Gorredijk is voorbij. Wetterskip Fryslân heeft er een ultramodern gemaal aangelegd. ,,Sa'nien fynst gjin twadde fan'', zegt toezichthouder Teun Folkertsma trots.

Tekst en foto's Fokke Wester Naast de hoofdbrug van Gorredijk is een gemaal, dat moet zorgen dat de waterstand in de Opsterlandse Compagnonsvaart op peil blijft. In natte perioden wordt er gespuid, daalt de waterspiegel in droge tijden te ver, dan wordt er water omhoog gemalen. Automatisering Drie jaar geleden is er een nieuw gemaal geplaatst naast de hoofdbrug, als onderdeel van een groot project met in totaal acht gemalen en stuwen en duikers bij Olterterp, Appelscha, Aldeboarn en Gorredijk. Het gemaal in Gorredijk vormde de afronding van de bouw, renovatie en automatisering, die It Wetterskip in totaal 3,5 miljoen euro kostte. De waterafvoer van de stuw in het centrum bleek echter al snel na de ingebruikname in 2013 geluidsoverlast te veroorzaken. Uit onderzoek werd duidelijk dat het water, dat nu dwars op de sluiskolk werd afgevoerd, regelmatig de geluidsnormen overschreed. ,,Dat stiet ek net ter diskusje hear, dat gyng mâl'', zegt Teun Folkertsma, toezichthouder bij Wetterskip Fryslân. ,,Wy ha't foarrich jier mjitten, dat wie fier boppe de noarm. De klachten út de buert wienen gewoan terjocht. Dêrom hat it Wetterskip syn konsekwinsjes ek naam.'' Stroomrichting De zijwaartse afwatering is dichtgemetseld en daarvoor in de plaats is een afvoerschuif aan de voorkant geplaatst. Tegelijk is de opmalingspomp vervangen. Het water kan nu met maximaal 40 kuub per minuut worden opgemalen. De maximale afvoer kan wel meer dan 300 kuub per minuut bedragen. Dat water gaat nu echter in de stroomrichting van de Vaart en dat geeft een stuk minder geluid. De bestaande pomp is gereviseerd en wordt ingezet voor een ander project. Wetterskip Fryslân heeft sinds 2009 in het Noorden zo'n tweehonderd gemalen omgebouwd, zegt Folkertsma. ,,En der wie fierder gjinien dêr't wy it herstelle moasten.'' Dat is niet de enige reden die het Gordykster gemaal uniek maakt. ,,Sa't wy it hjir no dien ha is technysk wol hiel interessant, sa sjochst it fierder nergens. Der binne wol mear kombinaasjes fan stuw en opmealling, mar hjir is it kombineard yn ien put. Hjir sit in hiel spesjale pomp yn en de ynlit fia de buis en de útlit fia it gat geane no troch it selde gat'', zegt Teun Folkertsma, die zelf verantwoordelijk is voor het ontwerp van de oplossing. ,,En dat wie in hiel gepuzel.'' Krooshek Het gemaal is voorzien van een zogenoemd krooshek, dat alle ongerechtigheden in het water moet tegenhouden, zodat die bij het opmalen niet in de pomp kunnen komen. Bij het afvoeren van water via het zelfde gat moet dat krooshek echter ook weer weg kunnen, anders zouden alle vaste stoffen in het water juist in de bak achterblijven. Dat hek is daarom bij de aanpassing beweegbaar gemaakt en kan nu op afstand worden geopend en gesloten. Dat gaat met een elektrisch aangedreven draailier. Om te voorkomen dat de kabel bij het vieren gaat hangen en in de knoop raakt, heeft Folkertsma er een gewicht aan gehangen. ,,Ik ha der lang op om sitten te prakkisearjen hoe't dat no moast, want as it kroashek hingjen bliuwt, kin de motor stikken draaie en krigest stoaring. Dit is de perfekte oplossing en hiel betrouber, want troch dat gewicht hinget dy kabel altyd moai strak. En it moaie is, it kostet suver neat. Soks fyn ik leuk.'' Unwennich Het is al een stuk stiller in het Gordykster centrum, maar of de klachten nu verleden tijd zijn is nog maar afwachten, weet Folkertsma. ,,Wy ha't op oare plakken wol meimakke dat it lûd ek stoppe troch in feroaring fan in stuw dy't herry makke. Doe waarden de minsken ûnwennich. Seinen se: 'hè, ik kin net mear sliepe want ik mis it lûd.''

Auteur

Fokke Wester