Een nieuwe dag, een nieuwe eeuw voor Afke Liemburg-de Haan

GORREDIJK

Natuurlijk is honderd worden iets bijzonders. Maar als het je zelf overkomt, is het volmaken van de eeuw toch minder speciaal, vindt Afke Liemburg-de Haan. ,,Se hawwe it der allegear hieltyd oer, se meitsje har der drokker om as ik sels'', zegt ze lachend.

Tekst en foto's Fokke Wester Afke Liemburg-de Haan viert vandaag haar honderdste verjaardag te midden van haar kinderen, elf kleinkinderen en dertien achterkleinkinderen. Met elkaar gaan ze bij Koppenjan in Jubbega pannenkoeken eten. Afke Liemburg is namelijk dol op pannenkoeken. Minste medisinen Voor de jarige zelf is het bereiken van de honderdste verjaardag niet speciaal, zegt ze. ,,Ik fernim der neat fan. Elke dei is wer in nije dei en as dat mar faak genôch bart, komt der fansels in dei datst hûndert bist. Ik ha wol altyd sûn libbe, mar der is net in geheim of sa. Ik bin hjir yn de Miente wol de bewenner mei de minste medisinen, ik krij allinnich in bloedfertinner. Mar it is foar my neat bysûnders. It binne de minsken om my hinne dy't it der hieltyd oer ha, mar sels prakkisear ik der hielendal net oer nei.'' Volgens eigen zeggen heeft Afke Liemburg niet een erg druk leven gehad, maar daar is dochter Johanneke het niet mee eens. ,,Fjouwer bern grut bringe, altyd alles mei de hân waskje en dêrnjonken makke sy ek altyd al ús klean sels. En heit en mem binne faak ferhûze. Heit wie feekeapman, mar hy hie ek altyd wol wat bisten by hûs rinnen. Hy koe ôfgryslik goed mei hynders en hat in oantal Friezen hân.'' Onderwijs Opmerkelijk is dat drie van hun vier kinderen het onderwijs in gingen. Oudste dochter Jannie deed dat uit overtuiging. ,,Dy boarte as lyts famke al dat se juf wie'', zegt Afke Liemburg glimlachend. Oudste zoon Henk, die op zijn 61-ste is overleden, koos voor het beroep omdat hij zijn wens om boer te worden lichamelijk niet aankon. Henk was als kind ernstig ziek geweest en werd na zijn veertigste langzaamaan invalide. ,,Dêr ha'k noch wol in protte fertriet om. It wie sa'n leave jonge, al wie er ek wol ûndogensk, hear. Dan bellen se wer fan skoalle dat er der net wie, rûn er yn it lân te aaisykjen of wie er te fiskjen.'' ,,Us mem hat der wol achteroan sitten dat wy trochlearden'', vertelt Johanneke Liemburg. ,,Doe't ús Jannie de Mulo dien hie, fûn heit dat se wol oan't wurk koe, mar mem sei: as Jannie juf wurde wol, dan moat se nei de Kweek. Us Roelof is letter ek skoalmaster wurden, allinnich ik bin net foar de klasse kaam.'' Johanneke Liemburg koos oorspronkelijk voor de journalistiek, maar ging later de politiek in. Ze was achtereenvolgens Statenlid, Gedeputeerde en Tweede Kamerlid en is sinds 2000 burgemeester van Littenseradiel. Twee burgemeesters Voor Afke Liemburg-de Haan is het bezoek van één burgemeester dus niets bijzonders, maar dinsdagmiddag staan er ineens twee in haar kamer in De Miente, want dan komt ook burgemeester Ellen van Selm van Opsterland langs om haar met de mijlpaal te feliciteren. ,,Nee, ik sjoch der net nei út, want ik hâld hielendal net fan drokte. Ik stean leaver net yn it middelpunt, mar it sil der wol om trochgean'', zegt de jarige berustend. Afke de Haan is geboren aan de Alde Singel in Kortezwaag. Haar vader was metselaar en zij was de jongste van drie kinderen. Toen ze twaalf was verhuisde het gezin naar een boerderijtje aan de Tolheksleane in Terwispel, waar haar vader naast zijn werk wat vee hield. Afke ging na haar schooltijd werken als coupeuse. Ze vermaakte kleding voor de modezaken Rinsma, Harm Schippers en Hendrik de Vries. ,,By De Vries haw ik it langst wurke. Ik moast klean soms wat koarter meitsje of in kraachje fersette'', legt ze uit. ,,Sy mocht net trochleare mar hat letter al de húshâldskoalle dien'', vertelt Johanneke. Vaak verhuisd Na haar huwelijk met Jan Liemburg in 1942 kwam het paar wonen in het boerderijtje van haar ouders, die op hun beurt verhuisden naar Lippenhuizen. Ze kregen er drie kinderen. Het echtpaar verhuisde vaak, niet altijd tot genoegen van moeder Afke. ,,Mar dan kaam Jan thús en hie er it hûs wer ferkocht'', verzucht ze. ,,Heit wie net hecht oan hûzen of guod, hy koe der hiel maklik ôfstan fan dwaan'', licht Johanneke toe. ,,Mar dat wie foar mem fansels net altyd like maklik.'' Na vele omzwervingen in Terwispel, Kortezwaag en Gorredijk streek het gezin in 1966 neer in de nieuwbouw aan De Vlecke en daar bleef Afke Liemburg tot zes jaar geleden wonen. Na een lichte hersenbloeding kon ze niet langer voor zichzelf zorgen en daarom verhuisde ze naar De Miente. Haar echtgenoot Jan was al in 1994 overleden. Alle bonken brutsen Hoewel de eeuweling geestelijk nog prima in orde is, laat haar lichamelijke gesteldheid wel te wensen over. ,,Ik ha alle bonken al hast brutsen hân'', vertelt ze. Dat begon al op haar 88-ste verjaardag in 2005, toen ze in een zware storm ten val kwam en haar heup brak. Die heup bleek al dermate zwak dat ze een nieuwe moest hebben. ,,Se hat in enoarme wilskracht. Sy herstelt alle kearen wol wer, mar sy rekket stadichoan har kracht kwyt. Sy is no bûn oan de rolstoel, mar sa gau as it kin nimme wy har mei nei bûten om in ein te kuierjen.'' Als ze alleen in haar kamer zit, kijkt ze graag televisie. Vooral sport boeit haar. ,,Tennis is neat oan, mar fuotbal en reedriden fyn ik moai om te sjen. Ik bin foar Sc Heerenveen en foar Jorrit Bergsma. Doe't dy lêsten Sven Kramer fersloech op de tsien kilometer, hie ik in goeie middei.'' De klok op haar kamer tikt luid. Ze is aan het geluid gehecht. Als de kinderen komen, moeten ze het uurwerk voor haar opwinden. En dat komt precies. Naast de klok staat een streepje op het behang, want als de klok uit het lood hangt, stopt het tikken. ,,As er stil stiet, dan mis ik him. As ik moarns wekker wurd en ik hear de klok net, dan belje ik om de suster. Ik wol al witte hoe let as it is.''

Auteur

Fokke Wester