Recensie | Atmosferische beelden in eigenzinnige aquareltechniek

Opsterland-Ooststellingwerf

In deze recensie Jurjen K. van der Hoek zijn kijk op de kunst van Jan van der Scheer zoals dat op dit moment en nog tot 21 augustus te zien is bij Kunsthuis LOOF in Jubbega.

Wijselijk mijn mond houden. Er verstandig aan doen de pen te laten rusten. Maar toch jeukt het toetsenbord en lacht het witte scherm me toe. Eigenlijk zal ik alleen maar willen beleven en invoelen. De kunst van Jan van der Scheer ondergaan. Stil zijn en genieten. Dat heb ik gedaan toen ik bij Kunsthuis LOOF was, waar het werk onder de veelzeggende expositietitel “Verte” hangt. Ik droomde inderdaad weg in de wijdte die Van der Scheer op papier heeft gepenseeld. Liet me meevoeren tot achter de horizon, en dacht voor een kort moment het figuur Willem van Althuis uit de nevels te zien opdoemen. De atmosferische beelden, vastgelegd met waterverf in een eigenzinnige aquareltechniek, zijn aangenaam rustgevend. De vlekjes verf zijn in kleine punten of vegen opgebracht. Maar niet zo dat elke stip is opgebouwd uit een primaire kleur waarbij het oog er een secundaire kleur naast zet, maar de verfspatten vloeien in elkaar over waardoor tussentinten ontstaan. Van licht naar donker komt als vanzelf een soort van perspectief aan het licht te midden van het figuurlijke niets. Maar niet zoals de nul-beweging de enkele kleur welhaast dood schildert, houdt Van der Scheer er leven in door de tint te nuanceren. Prachtige voorbeelden daarvan zijn ‘Wit’ en ‘Rood’. Het rood van een zero kunstenaar als Aubertin is welhaast dood, maar het rood van Jan van der Scheer is een springlevende belevenis. Zo is het wit geen zuiver wit, maar zichtbaar gemaakt door kleine schakeringen grijs. Daarmee schuurt deze kunstenaar tegen het nulpunt aan, maar gaat verder dan waar Erb en Schoonhoven zijn blijven steken. In de prettige non-figuratie worden vlakken gesuggereerd, vooral wanneer er iets van een horizon in het kleurenspel opdoemt. De einder die in dit werk oneindig ver weg lijkt is tastbaar dichtbij. Het oog wil iets zien, maar staart in het niets. Dus gaat mijn blik op oneindig en tuur ik de verte in. Wanneer de kunstenaar dan een titel onder het werk zet, want kunst schijnt tegenwoordig niet meer zonder te mogen zijn, gaat de blik in de richting van die waarheid. Bij ‘Oneindig’ en ‘Verte’ krijg ik dan een zonneklare voorstelling, terwijl ‘Landschap’ een onpersoonlijke uitstraling heeft. ‘Zomeravond’ is een gevoel waarbij je een beeld kunt vormen; zwoel en zweterig als de gepenseelde kleuren zwart, rood en lila. Geïnspireerd op de sfeer van de nacht, romantisch en dromerig, dat is ‘Nocturne’. Van der Scheer heeft dat in zijn gehanteerde techniek scherp – excusezle mot – in beeld gezet. Op het randje van wat wordt gerekend tot een voorstelling, een beeld. Het is een gevoel dat Van der Scheer beeldt, een emotie. Ik zie mezelf zwoegen door de modder tijdens het wadlopen toen. Ik zag daar precies dat wat hier is geschilderd: ‘Het Wad II’. Die ervaring in de schemer, het moment tussen nacht en dag, krijgen de contouren die er nauwelijks zijn op de wijde vlakte langzaam vorm tot water en lucht zich zichtbaar scheiden. En werkelijk getroffen ben ik bij het drieluik ‘Zonder titel’. Gelukkig staat er een bankje tegenover en kan ik op ooghoogte weg glijden in het niets. Me helemaal overgeven aan de belevenis. Zwemmend drijven vanuit het licht de duisternis in. De ogen sluiten, dagdromen, tot een barse stem me wakker doet schrikken en me terugzet in de werkelijkheid: “wil je koffie?”. Jurjen K. van der Hoek ------- Expositie “Verte”, schilderwerken van Jan van der Scheer bij Kunsthuis LOOF, Gorredijksterweg 73 in Jubbega. Tot 21 augustus.

Auteur

Redactie