Recensie | Bevroren momenten, vastgehouden in de tijd

Opsterland-Ooststellingwerf

Jurjen K. van der Hoek zijn kijk op de kunst van Sjoukje Iedema, zoals op dit moment en nog tot 11 juli te zien bij Kunsthuis Loof in Jubbega.

In woorden fijngevoelig, bedachtzaam in beeld. “De dingen die voorbij gaan”, zo betiteld Sjoukje Iedema de tentoonstelling van haar nieuwe werk in Kunsthuis LOOF. De peinzende gedachten van Jan Arends uit 1974 lijken daaraan ten grondslag te liggen: ‘voetstappen die ik achterlaat (…) mijn leven is van het verleden (…) ik ben niet, ik was’. Maar die enigszins moedeloze kijk op het zijn is nauwelijks terug te vinden in het werk van Iedema. Kennen we haar van de veelal gelaagde macro tekeningen verhalend over insecten van meestal andere aard, deze schilderijen zoomen de blik uit en geven een ruimer beeld op de omgeving. Het zijn bevroren momenten, vastgehouden in de tijd. Inderdaad van dingen die voorbij gaan, want immers pleegt de kunstenaar dat niet aldoor te doen: het voorbije moment afbeelden. Het is er dan en wordt gezien, inspireert en vervolgens is het verdwenen. Maar dat moment toen is wel vastgelegd in het nu. Het verleden klinkt door in het heden: ‘mijn woord is in de monden van anderen’. Bij Iedema is het vooral de natuur, dat grote gebied waarin de eerder afgebeelde insectenbeestjes leven, die ze in schoonheid wil laten voortduren. In een open stijl penseelt ze laag over laag en kerft de beeltenis in deze gemaakte huid. De inspiratie spreidt zich weloverwogen en kalm over het paneel. Maar dan merkt Sjoukje op dat het moment aan het verdwijnen is. Dan moet het beeld dus nog snel geschetst worden om de emotie van dat ogenblik waakzaam te bewaren. Op de geprepareerde ondergrond is de beeltenis in vlugschrift gezet en behoudt daardoor de snelheid van de tijd. Het is derhalve geen geconserveerd moment, want je bemerkt de voortgang na deze tel. Dit ene beeld is uit de totale film gelicht. Een blad gescheurd uit het schetsboek, de verf druipt nog nat na. In een verfijnd ruige opzet is een tastbare werkelijkheid versimpeld. De wind waait er zichtbaar, de atmosfeer trilt er voelbaar. Het water klotst rond mijn kuiten wanneer ik door de sloot waad op zoek naar donderkopjes. Kunsthuis LOOF is verbouwd en heeft een zaaltje meer om kunst te tonen. Het werk krijgt er de ruimte en kan vrij ademen. Zo is het tevens mogelijk om aan elkaar tegen gesteld werk in één samenstelling te tonen zonder dat het elkaar bijt. Op het hellende vlak balanceer ik daarom naar een andere aandacht. Een lichte huivering benauwt mij. Was LOOF gewoon om achter de stockmuur het beste tot het laatst te bewaren, nu schenken ze de goede wijn ook pas later uit. De werken op papier van Sjoukje Iedema hier te zien overtreffen de verwachting. De letterlijk gelaagde composities houden de spanning er abstract goed in. Het tussen kunstglas geklemde, maar vrij hangende werk is werkelijk in beweging en meer interessant dan de schilderijen. De stroken over elkaar geplakt papier verbergen delen van het beeld. Ik wil meer zien, alles liefst. Maar juist dit achterhouden legt de aandacht vast. De kunstenaar licht tipjes op door gaten te laten vallen en scheuren te maken, rafels te trekken en ezelsoren. Je ziet achtergronden en doorvoelt inspiraties. In de geverfde tekening heeft de materie, het vel waaraan de lijnen en vlakken kleven, een even zo grote inbreng. Het is de totale plaat en niet enkel de figuratie in potlood en verf. Iedema toont hier vellen papier en lappen textiel, waartussen hel beeld echoot, de emotie nagalmt. Het zijn helemaal geen dingen die voorbij gaan. Deze beelden blijven bestaan, gegrift in het geheugen. Jurjen K. van der Hoek ------- Tentoonstelling “De dingen die voorbij gaan”, werken op paneel en papier van Sjoukje Iedema bij Kunsthuis LOOF, Gorredijksterweg 75 in Jubbega. Tot 11 juli.  Zie ook weblog KUNSTstukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com

Auteur

Redactie