Recensie | Harlingen en de Zee van Jan de Roos bij Hoogenbosch

GORREDIJK

Jurjen K. van der Hoek schrijft dit keer over de tentoonstelling 'Harlingen en de zee, tekeningen en schilderijen van Jan Roos bij Galerie Hoogenbosch, Stationsweg 66 in Gorredijk. De expositie is te zien tot en met 29 mei.

Van der Hoek schrijft De haven van Harlingen is de bron van inspiratie voor Jan Roos. Het water dat al naar gelang de getijden zich voordoen af en aan stroomt. De wind die bij hevige vlagen de pieren geselt. De meeuwen die krijsend van hun plek opvliegen. Het touw dat kleppert tegen de mast. Nog aldoor doolt Roos langs de kaden en vindt er altijd wel iets om te beelden. De bron droogt niet op, de haven heeft voldoende geheimen. Maar eigenlijk is het niet deze haven, maar de aanlegplaats van overal en elke tijd. Harlingen is de metafoor van emotie, het gevoel dat Roos heeft bij dit soort van omgeving. Daardoor zijn de composities mijmeringen van datgene wat hij adoreert. Ruw opgezet De schilderingen zijn spontaan en ruw opgezet. Vooral niet mooi als weergave, niet netjes in beeld gebracht. Daarmee de zelfkant van het leven in het grensgebied van woest land en zout water uitdrukkend. De werkelijkheid is door Roos abstract gerangschikt. De snelle impressies, waarin vooral niet te lang maar wel aandachtig is doorgewerkt, gaan zonder titels. Het is meer dan duidelijk wat het voorstelt en wat er gebeurd. Het werk heeft geen ondertiteling nodig, geen uitleg. Het verhaal is de afbeelding zelf. Het is zien en vastleggen. Het grote gebaar klinkt door, op de grote werken evenzeer als in de kleine schets. De rechte strepen van pier en aanlegsteiger, daaraan ontleent de schilder houvast. In het schuimende water en de loeiende wind daartegen kan hij speels los gaan. De combinatie geeft de compositie een onstoffelijk karakter. De werkelijkheid is herleidt tot het meest noodzakelijk zichtbare. De meeuwen die dan over de planken scharrelen zetten de toeschouwer weer terug op de feiten. In eenvoud groots De schetsen lijken bedoeld het beeld in de vingers te krijgen. Voor ogen krijgen hoe de vlakken en lijnen zich tot elkaar verhouden. Die schetsen zijn in eenvoud groots en staan daardoor op zichzelf. Omdat de schilderijen op karton en papier geen voorstudie nodig hebben. Jan Roos droomt zich de vormen, want het is zijn wereld. Hij kent de spanwijdte van de vogels uit zijn hoofd en weet zich het golvende water. De meeste van zijn kaden zijn verlaten, de pieren liggen leeg. Bijna nergens is een menselijke activiteit te ontdekken, dan dat het er ooit geweest moet zijn en is in de kranen en op de schepen. Alleen de meeuwen bevolken de haven. Scharrelen rond en vliegen op, nemen bezit van de omgeving wanneer een kromgetrokken rug huiswaarts keert. Jurjen K. van der Hoek Zie ook weblog KUNSTstukjes: jurjenkvanderhoek.tumblr.com

Auteur

Fokke Wester